Halep keçilerinde bazı meme ve meme başı özellikleri, somatik hücre sayıları (SHS), süt verimi ve bunlar arasındaki ilişkiler

Bu çalışma Elazığ ilinde özel bir işletmede yarı entansif şartlarda yetiştirilen 38 baş Halep keçisinin meme ve meme başı özellikleri, somatik hücre sayıları (SHS), süt verimi ve bunlar arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın hayvan materyalini 4 yaşlı, üçüncü laktasyonda ve aynı tarihlerde ikiz doğum yapmış Halep keçileri oluşturmuştur. Halep keçilerine ait laktasyon süresi, süt verimi ve laktasyonun pik yaptığı dönemde sütteki SHS sırası ile 175.08 ± 3,44 gün, 232,51 ± 5,66 kg ve 223540.00 ± 16807,50 hücre/ml olarak tespit edilmiştir. Keçilerde meme özellikleri olarak memenin yerden yüksekliği, genişliği, çevresi, meme başı uzunluğu, meme başı çevresi ve meme hacmi sırası ile 39.74 ± 0.45, 28.59 ± 0.72, 54.30 ± 1.23, 11 ± 5.73, 5.74 ± 4 cm ve 1616.84 ± 27.78 ml olarak belirlenmiştir. Araştırmada meme lobunun yapısına göre iki farklı meme loblanma yapısı belirlenmiş olup, bunlardan %68.4'ü dokuz puanlık değerlendirme skalasında 3 puanlık (armut şekilli meme) ve %31.6 sı ise 5 puanlık (meme başları iri, aşağıda ve dikey olan meme,) görünüme sahip olarak belirlenmiştir. İncelenen meme ve meme başı bakımından meme loblanma yapıları arasında istatistiki olarak önemli faklılıklar tespit edilmemiştir (P>0.05). Laktasyon süt verimi ve laktasyon süresi Meme loblanma yapısı 5 puan ile değerlendirilenlerde 311.10 ± 14.44 kg, 173 gün, 3 puan ile değerlendirildiğinde ise 302.948 ± 8.72 kg ve 182 gün olarak belirlenmiştir (P>0.05). Süt verimi, meme ve meme başı ölçüleri ve SHS arasındaki korelasyon katsayıları istatistiki olarak önemli bulunmamıştır (P>0.01). Bu araştırmada ayrıca, Halep keçilerinin laktasyon süt verim miktarı, süresi, SHS değeri ve belirlenen meme özellikleri arasındaki korelasyonlarda hesaplanmıştır. Bu araştırmada meme başı uzunluğu ile meme çevresi, meme hacmi ile meme başı uzunluğu, meme hacmi ile meme başı çevresi arasında pozitif korelasyonlar belirlenirken (P<0.01), memenin yerden yüksekliği ile meme genişliği, meme çevresi ile meme başı uzunluğu, meme başı çevresi ile meme hacmi arasında ise negatif korelasyonlar saptanmıştır (P>0.01). Araştırma kapsamında üzerinde çalışılan 4 yaşlı ikiz doğum yapmış Halep keçilerinde laktasyon süresi ortalama 175.08 gün, laktasyon süt verimi 232.51 kg, ölçüm günü sabah ve akşam süt verimi sırasıyla 779.79 gr – 701.89 gr, SHS 223540 hücre/ml, meme tipi ve meme loblanma yapısına göre sırasıyla %68.4'ü kategori 3 ve 5, %31.6'sı kategori 5 ve 9 olarak tespit edilmiştir. Meme ve meme başı özelliklerinden meme başı uzunluğu 5.74, meme başı çevresi 4.01, meme yerden yüksekliği 39.74, meme genişliği 28.59, meme çevresi 54.30 cm ve meme hacmi 1617 cm³ olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma ile Halep keçilerinde meme, meme başı özellikleri ve SHS arasındaki ilişkiler Türkiye'de ilk kez incelenmiştir. Bu araştırma kapsamında ele alınan Halep keçilerinde iki farklı meme tipi olduğu belirlenmiş, farklı yetiştiricilik şekline göre bu iki meme tipinden birinin seçileceği anlaşılmıştır. Bu araştırmada Halep keçilerinin bazı meme özelliklerinin kendi aralarındaki korelasyonlar hariç meme, meme başı özellikleri, süt verimi ve SHS değerleri arasındaki korelasyonlar istatistiki düzeyde önemli bulunmamıştır. Yine bu araştırma ile Halep keçilerinde SHS sayısının diğer keçi ırklarına ait sütlerin belirlenen SHS değerlerinden çok daha düşük olduğu tespit edilmiştir.