Hastane işletmelerinde kalite maliyetlerinin PAF Modeline göre analizi: Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde bir uygulama

Küreselleşmenin etkisiyle rekabetin arttığı günümüzde işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve rekabet avantajı elde edebilmeleri için kaliteli ürün ve hizmetleri kısa zamanda ve daha düşük maliyetle müşterilere sunmaları gerekmektedir. Bu doğrultuda kalitenin ölçüsü olan kalite maliyetlerinin belirlenmesi, kontrol edilmesi, takibi ve analizi yapılarak üretilen ürün veya hizmetin kalitesizlik nedenleri ve buna yönelik maliyet unsurlarının tespit edilmesi gerekmektedir. Bu araştırmada Hastane işletme gruplarından Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde kalite maliyetlerinin literatürde en çok kullanılan PAF modeline göre (önleme, ölçme–değerlendirme, iç ve dış başarısızlık) sınıflandırılması ve bunları oluşturan kalite maliyet kalemlerinin toplam hastane maliyetlerine, toplam kalite maliyetlerine ve kalite maliyet kaleminin bağlı bulunduğu ilgili ana kalite maliyet grubuna göre oranının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Buna göre çalışma kalite, toplam kalite yönetimi, kalite maliyetleri, kalite maliyet modelleri ve hastane işletmeleri hakkında bir literatür taraması ile başlamakta olup, uygulama kısmında ise Düzce Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin 2019 yılına ait kalite maliyetleri PAF modeline göre tespit edilmiştir. Tespit edilen kalite maliyetleri oransal olarak grafik ve tablolar aracılığıyla açıklanmaya çalışılmış ve verilerin analiz aşamasında yöntem olarak doküman ve oran analizi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda kalite maliyetlerinin hastane toplam maliyetleri içerisindeki payı %13,4 olarak bulunmuştur. Hastanenin karlılığı açısından bu oranın daha da azaltılması gerekmektedir. Kalite maliyetlerinin; % 11,18'i önleme maliyetleri, %1,23'ü ölçme ve değerlendirme maliyetleri, %0,70'i iç başarısızlık maliyetleri ve %0,29'u dış başarısızlık maliyetlerinden oluştuğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kalite, Toplam Kalite Yönetimi, Kalite Maliyetleri, Kalite Maliyetleri Analizi, Hastane İşletmeleri, Ağız ve Diş Sağlığı