Hiperisin GLP-1 agonistik etkiye sahip midir? Fare nöroblastoma hücre dizininde (NB2a) nöroprotektif etkideki rolünün araştırılması

Amaç: Bu çalışmada fare nöroblastoma hücre kültüründe hiperisinin olası nörotoksik ve klorpirifos ile oluşturulan nörotoksisitedeki olası nöroprotektif etkilerinin nörit uzaması, hücre canlılığı ve apoptozise olan etkileri üzerinden değerlendirilmesi ve bu etkilerde olası GLP-1 reseptörü etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Hiperisin ve GLP-1 reseptör antagonisti exendin 9-39'un toksik etkileri nörotoksisite tarama testi (NTT), apopitotik etkileri Annexin V yöntemi, hücre canlılık ve proliferasyonu luminoscan testi ile incelendi. Hiperisinin bu etkilerinde olası GLP-1 reseptörünün etkisi ise hiperisin ve GLP-1 reseptör antagonisti exendin 9-39 kombine uygulamaları ile değerlendirildi. Bulgular: Hiperisin yüksek konsantrasyonlarda (30 ve 100 μM) hücre canlılığını belirgin şekilde azaltmaktadır (p<0.001). Bu gruplara, 30 μM exendin 9-39 ilave edildiğinde, exendin 9-39'un istatistiksel anlamı olmasa da bu gruplarda hücre canlılığını arttırdığı gözlendi. Apopitoz analizlerinde ise, 30 ve 100 μM hiperisin toplam apoptoz miktarını artırmış, ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. NTT verilerine göre, fare nöroblastoma hücrelerinde, hiperisin uygulanan en düşük konsantrasyon olan 0,1 μM dozundan itibaren doza bağlı olarak artan nörotoksik etki göstererek nörit uzamasını inhibe etmiştir. Yüksek dozlarda (30 ve 100 μM) hiperisin uygulanan gruplara 30 μM exendin 9-39 ilavesi yapıldığında, exendin 9-39'un hiperisinin nörotoksik etkisini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde inhibe ettiği gözlendi (p<0.005). Klorpirifos ile oluşturulan nörit uzmasının inhibisyonu şeklindeki nörotoksisite üzerine ise hiperisinin herhangi bir etkinliği gösterilememiştir. Sonuçlar: Bu çalışmada, hiperisinin fare nöroblastoma hücre kültüründeki yüksek konsantrasyonlarının hücre canlılığını belirgin şekilde azalttığı gösterilmiş olup, bu etkinin hiperisinin antikanser etkinliği ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. GLP-1 antagonisti exendin 9-39'un hücre canlılığındaki azalmayı geri çevirmesi ise, antikanser etkinlikte GLP-1'in katkısının olabileceğini düşündürmektedir. Hiperisinin hücre canlılığını değiştirmeyen düşük konsantrasyonlarında dahi nörit uzamasını inhibe etmesi ise, hiperisinin kendisine ait bir nörotoksik etkinliğinin olabileceği düşündürmektedir. Etken maddesi hiperisin olarak kabul edilen sarı kantaronun, depresyon, anksiyete gibi santral sinir sistemi hastalıklarında çok yaygın olarak kullanılması nedeniyle, yeni çalışmalara ihtiyaç olmakla beraber, dikkatli kullanımı önerilebilir. Anahtar kelimeler: Hiperisin, Exendin 9-39, NB2a, Nörotoksisite