Hipertansiyon hastalığının anksiyete ve depresyon ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Hipertansiyon tüm dünyada mortalite ve morbiditeye sebep olan sık görülen kardiyovasküler hastalıklardan biridir. Anksiyete ve depresyon ise hem tek başına hem de kronik hastalıklara komorbid olarak sık karşılaşılan, hastalığın prognozunu, tedavi uyumunu, yaşam kalitesini bozan ruhsal hastalıklardır. Biz de bu çalışmada esansiyel hipertansiyona eşlik eden anksiyete ve depresyon sıklığını, şiddetini ve bu ruhsal semptomların değişkenlerle ilişkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel olarak Şubat-Haziran 2025 tarihleri arasında Turhal ilçesinde Şht. Pyd. Uzm. Çvş. Emrah Çeçen Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran 18-65 yaş arası, primer hipertansiyon tanısı konulmuş ve en az bir antihipertansif ilaç kullanan 161 hasta ile hipertansiyon öyküsü̈ bulunmayan 160 kontrol katılımcı arasında yapılmıştır. Çalışmaya katılan tüm hasta ve kontrol grubuna işlemler anlatılmış ve aydınlatılmış onam formu imzalatılmıştır. Sekonder hipertansiyona sebep olabilecek tiroid hastalıkları, paratiroid hastalıkları, adrenal hastalıklar, hipofiz hastalıkları gibi durumları olanlar, enfeksiyöz durumda olanlar, demansı olanlar, alkol-madde kullananlar, mental retardasyon gibi komorbid durumları olanlar, okur-yazar olmayanlar, 18 yaş altında ya da 65 yaş üstünde olanlar ise çalışmaya dahil edilmemiştir. Tüm katılımcılara araştırmacılar tarafından literatür taranarak hazırlanmış ve katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, meslek ve kronik hastalık varlığı gibi değişkenleri sorgulayan sosyodemografik veri formu (Ek 1), Beck Depresyon Ölçeği (Ek 2), Beck Anksiyete Ölçeği (Ek 3) uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler, istatistiksel analiz için IBM SPSS 25.0 yazılımı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmamız sonucunda anksiyete ve depresyon skorlarının hasta grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptandı. Eşik üstü ruhsal bulgular değerlendirildiğinde hipertansiyon hastalarında anksiyete anlamlı bulunurken (p<0,05), depresyon açısından anlamlı farklılık gözlenmedi (p>0,05). Cinsiyet ve mesleğe göre yapılan analizlerde kadınlarda ve ev hanımlarında hem BAÖ hem BDÖ puanları anlamlı olarak daha yüksekti (her ikisi için p<0,001). Eğitim düzeyi ile BDÖ puanları arasında ters ilişki saptandı; eğitim düzeyi arttıkça depresyon puanları anlamlı derecede azaldı (p=0,031). Egzersiz yapanlarda ise hem BAÖ hem BDÖ puanları daha düşük bulundu (p<0,01). Buna karşın medeni durum, gelir düzeyi, ilaç uyumu, tuz kısıtlaması ve kullanılan antihipertansif ilaç sayısı ile ölçek puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Sonuç: Hipertansiyon hastalarında anksiyete ve depresyon belirtilerinin sık görülmesi, ruhsal hastalık taraması yapılmasının gerekliliğini öne çıkarmaktadır. Özellikle anksiyetenin eşik değerlerin üstünde anlamlı sonuçlar vermesi hipertansiyon ve anksiyetenin ortak patofizyolojik yollarını destekler niteliktedir. Bu sebeple anksiyete bulgularının düzeltilmesi ilaç yükünü azaltırken hem ilaç uyumunu kolaylaştırarak tedavi maliyetlerini azaltabilir.