Hisse senetlerinin halka arzı ve satış süreçleri

Hisse senedi, sermayesi paylara bölünmüş ve karşılığında kıymetli evrak niteliğinde pay senedi çıkarabilen sermaye ortaklarının kanuni şekillere uygun olarak düzenledikleri belgeler olup, sermayenin belirli bir oranını temsil ve sahiplerine o oranda ortaklık hakkı sağlayan senetlerdir. Hisse senetleri menkul kıymetler içerisinde en geniş yeri işgal eden kıymetli evraktır.Hisse senetleri; tek başına önemli yatırımcılara araç olma niteliği taşımayan geniş halk kitlelerinin, küçük tasarruflarının, işletmeler içinde bir araya getirilip etkili ve hızlı bir kalkınma için gerekli sermaye birikimi sağlayan bir sermaye piyasası aracıdır. Menkul kıymetlerin tipik bir örneğini teşkil eden hisse senetlerinin şekli hem TTK md.413'de hem de SerPK ve ilgili tebliğlerde açıkça hükme bağlanmıştır. Hisse senetlerinin devir şekline göre nama ve hamiline ayrılırlar. Hamiline yazılı hisse senetleri, devrinin kolaylığı açısından yoğun şekilde kullanılmaktadır.Hisse senetlerinin halka arzı, hisse senetlerinin ihraç edebilecek ortaklıklar, hisse senetlerinin Kurul kaydına alınması ve satış işlemleri, SerPK ve Kurul tarafından çıkarılan tebliğlerde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Hisse senetlerinin ihraç edebilecekler başta anonim ortaklıklar olmak üzere özelleştirme kapsamında olanlar dahil Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve mahalli idareler ve bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş, idare ve işletmelerdir. Hisse senetlerinin bedeli tam ve nakden ödenmediği sürece halka arz edilemezler. TTK `da düzenlenen esas sermayeli anonim ortaklık ile SerPK sisteminden düzenlenen kayıtlı sermayeli anonim ortaklık arasındaki en önemli fark bu husustan ortaya çıkmakta ve her iki ortaklık tipinin hisse senetlerinin halka arz sisteminde farklı sorunların çıkmasına sebep olmaktadır. Öncelikle bu iki ortaklık tipi hakkında birbirine tezat teşkil eden hükümlerin belli bir sisteme kavuşması gerekmektedir.Hisse senetlerin halka arzında ve satışında en önemli sorun hisse senetlerinin teslim edilme zamanı ve hisse senetlerinin sermaye artırım yoluyla halka arzında tescilin taşıdığı fonksiyonudur.Sermaye Piyasası Kanunu'na eklenen 10/A hükmü ile hisse senetlerinin kaydileştirilmiştir. Sermaye piyasası araçları ve bu araçlara ilişkin hakların Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından, bilgisayar ortamında, ihraçcılar, aracı kuruluşlar ve hak sahipleri itibariyle tutulduğu ve bu araçlar üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK' ya yapılan bildirim tarihinin esas alındığı sistemdir. Söz konusu sistem TTK'nın anonim ortaklıkların çıkaracakları hisse senetlerine ve tahvillere ilişkin hükümlerindeki, rehin, intifa ve haciz gibi temel hukuki işlemlerine tezat teşkil etmektedir.