Holstein ve Simental ırkı sığırların metapodiumlarının morfolojik karşılaştırılması ve osteometrik indekslerinden yaş tahmini

Bu araştırmada, Isparta ve çevresindeki mezbahalardan alınan 60 adet dişi sığıra ait metapodium kemiklerinin osteometrik ölçümleri kullanılarak yaş tahmini yapılmıştır. Kemiklerin hazırlanmasında, üzerlerindeki yumuşak dokular %3'lük hidrojen peroksit çözeltisinde 72 saat bekletilerek temizlenmiş ve ardından oda sıcaklığında 48 saat kurutulmuştur. Kemiklerin her birine yaş grubu, kemik türü ve birey numarası içeren tanımlayıcı etiketler yapıştırılmıştır. Ölçümler, dijital kumpasla milimetre hassasiyetinde ve üç kez tekrarlanarak ortalamaları alınmış; osteometrik parametreler literatürde kabul gören standart referans noktalarından gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, kemik uzunluğu, genişliği ve çapı gibi ölçümlerle birlikte, kemiklerin yaşa bağlı değişimlerini daha hassas değerlendirmek amacıyla 20 farklı osteometrik indeks hesaplanmış ve mutlak boyutlardaki bireysel farklılıkların etkisini minimize ederek yaşa özgü morfolojik değişimleri ortaya koymayı hedeflemiştir. Bulgular, osteometrik ölçümlerin birbirleriyle yüksek pozitif korelasyonlar sergilediğini göstermiş; bu da kemiklerin büyüme ve gelişim süreçlerinin koordineli ve sistematik olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, bazı indekslerin kemik uzunluğu ile ters yönlü korelasyon göstermesi, kemiklerin yaş ilerledikçe daha uzun ancak göreceli olarak daha ince bir yapı kazanma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Yaş gruplarına göre yapılan karşılaştırmalarda, metapodium kemiklerinde uzunluk ve çap ölçümlerinde anlamlı artışlar tespit edilmiş; özellikle 1'den 5 yaşa kadar kemiklerin boyutsal gelişimi net olarak ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, önceki çalışmalarla uyumludur ve sığır kemik gelişiminin dinamiklerini doğrulamaktadır. Araştırmada kullanılan metodolojik yaklaşım; dijital kumpasla ölçümlerin üç kez tekrarlanması, laboratuvar ortamında kemiklerin uygun koşullarda hazırlanması ve 20 farklı indeksin hesaplanması, verilerin güvenilirliği ve geçerliliğini artırmıştır. Bununla birlikte, çalışma yalnızca dişi bireylerle sınırlandırıldığı için cinsiyetler arası karşılaştırma yapılamamış, bu durum ileride yapılacak araştırmalar için bir öneri olarak sunulmuştur. Bu çalışma, osteometrik indekslerin yaş tahmininde güvenilir, pratik ve tekrarlanabilir göstergeler olduğunu ortaya koymuş, veteriner anatomi, zooarkeoloji, adli bilimler ve hayvan yetiştiriciliği alanlarında uygulama potansiyelini vurgulamıştır. Metapodium kemiklerinin hem arkeolojik hem de adli bilimlerde yaş tayini için ideal materyaller olduğu, iyi korunmaları ve yaşa bağlı morfometrik değişikliklerin net olması nedeniyle özellikle belirtilmiştir. Ayrıca, yaş tahmini çalışmalarında tür ve cinsiyetin dikkate alınması gerekliliği vurgulanmış, ileri analizlerin radyolojik ve histolojik yöntemlerle desteklenmesi ve yapay zekâ temelli modellemelerin geliştirilmesi önerilmiştir. Yaş belirleme çalışmalarında güvenilir bir yöntem sunan sığır metapodium kemiklerinin osteometrik ölçümleri ve indeksleri, bu konuda yapılacak araştırmalar için de sağlam bir temel oluşturacaktır.