Hüsameddin el-Müezzini el-Havarizmi'nin eseri olan "Şerhu Miftahu-l Ulum" den belagat bölümünün tahkiki (Belagat kısmının başından müsnedün ileyh konusunun sonuna kadar)

Bu tez, "İmam el-Fâzıl", "Melikü'l-Munâzırîn" ve "Muktedâʾü Eimmeti't-Tahkîk" unvanlarıyla anılan Hüsâmü'l-Millet ve'd-Dîn el-Müezzinî el-Hârezmî'nin (ö. 742 h. / 1341 m. den sonra) el-yazma hâlindeki ġerhu Miftâhi'l-ʿUlûm adlı eserinin belâgat bölümünü, başından "müsned ileyh"e dair son değerlendirmelere kadar tahkik etmektedir. Söz konusu el yazması, Miftâḥu'l-ʿUlûm'un tamamını ele alan en meşhur belâgat şerhlerinden biridir. Metinde naklî delillerden çok aklî tartışmalara yer verilmiş ve metne kelâmî-mantıkî bir yaklaşım hâkim olmuştur. Müellif, zihnî muhakeme yoluyla gizli anlamları çıkarma imkânını artırmak maksadıyla esere çok sayıda itiraz ve soru dâhil etmiştir; red veya kabul tercihi ise okuyucuya bırakılmıştır. Böylece bu şerh, araştırma, titiz inceleme ve tahkik bakımından en önde gelen şerhlerden biri olmuştur. Bu eser, ilmî meselelerin çağın diliyle sadeleştirerek sistemli bir şekilde ele alınması ile ayırt edilen, şerh ve hâşiyeler döneminde kaleme alınmıştır. Türkiye kütüphaneleri söz konusu eserin zengin nüsha koleksiyonlarına sahiptir; ayrıca Osmanlı dönemi âlimlerince yapılan şerh, hâşiye ve incelemeler de bu çalışmaya önemli katkılar sunmuştur. Araştırmada tenkitli metin neşrine dair bilimsel yöntem izlenmiş; eser ve müellif tanıtılmış, önceki ve sonraki belâgat çalışmaları ele alınıp bu eserin öncekilerden etkilenmesi ve sonrakiler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Metin, tarihî bağlamında değerlendirilmiş ve müellifin yöntem ve kaynakları, eserin ayırt edici özellikleri ile eleştirilen yönleri ortaya konarak ilmî bakımdan ele alınmıştır. Bu el yazmasını tahkik etmedeki amacım, sahih, güvenilir ve istifade etmesi kolay bir metin ortaya koymak ve eserin müellifini tanıtmaktır. Metni lafız ve mânâ itibarıyla aslî hâline sadık kalarak yayımlamak için azami gayret gösterdim. Cenâb-ı Hak'tan bu çalışmanın faydalı olmasını ve kabul görmesini niyaz ederim.