İbn Kesîr'in (ö. 774/1373) Tefsîrü'l-Kur'âni'l- Azîm Adlı Eserindeki siyer rivâyetlerinin tesbiti ve değerlendirmesi (Mekke Dönemi)

Tefsir, tarih, hadis, usûl ve daha birçok alanda eser veren İbn Kesîr, Dımaşk havzasında yetişmiş ve kendisinden sonrakilerin kaynak olarak görüşlerinden istifade ettikleri önemli bir âlimdir. İbn Kesîr'in kaleme aldığı Tefsîrü'l-Kur'âni'l-Azîm adlı eseri meşhur bir rivâyet tefsiri olarak bilinmektedir. O bu eserinde kendinden önce yazılan geniş bir rivâyet külliyatını sonraki nesillere aktarmaktadır. İbn Kesîr bu tefsirinde âyetleri açıklarken çok miktarda siyer rivâyetini de kullanmıştır. O bu rivâyetleri sadece nakletmekle sınırlı kalmamış, aynı zamanda senet ve metin tenkidini de yaparak değerlendirmelerde bulunmuştur. Onun tarihçiliği, müfessirliği ve hadisçi yönünün bir araya geldiği bu eserde yer alan siyerle ilgili zengin muhteva, siyer araştırmaları için önemli bir malzeme teşkil etmektedir. Amacımız âyetlerin doğru anlaşılmasında başat bir rol üstlenen siyer bilgilerini, İbn Kesîr'in zengin birikimiyle yazdığı Tefsîr'i özelinde derlemek ve değerlendirmektir. Bu çalışmamızda İbn Kesîr'in Tefsîr'inde oldukça fazla oranda yer verdiği siyer rivâyetleri tesbit edilmiş, çok yönlü ilmî kişiliği ile yaptığı değerlendirmeler incelenmiştir. Bu hususta zikredilen rivâyetlerin çok fazla oluşu ve araştırmamızın sınırlarını zorlaması sebebiyle araştırmamız Mekke dönemi rivâyetleriyle sınırlandırılmıştır. Araştırmamızda tesbit edilen siyerle ilgili rivâyet malzemesi, muhtevaya göre kronolojik bir tasnife tabi tutulmuştur. Bilgilerin muhtevası başlıklarımızı belirlemiştir. Rivâyetlerin incelendiği bölümün ana başlıklarının sonunda ve ilgili yerlerde müellifin görüşlerini de dikkate alarak değerlendirmeler yapılmıştır. İbn Kesîr'in geniş ilmî birikimiyle yaptığı değerlendirmeler kendisinden sonra yapılacak araştırmalara ışık tutmaktadır. Onun sahih, en doğru ve güvenilir olanı bulma çabasıyla yaptığı titiz değerlendirmeler, eserinin güvenilir kaynaklar arasında kabul edilmesine sebep olmuştur. Çalışmamızda Mekke döneminde Hz. Peygamber'in müşriklerle yaptığı mücadele ile isrâ ve mi'râc konuları ile ilgili rivâyetlerin, diğer siyer konularına oranla çoğunlukta olduğu görülmektedir.