İlaç üreticilerinin ilaç tanıtım faaliyetlerinden kaynaklanan hukuki sorumlulukları

Geçmişi yüzyıllar öncesine dayanan ilaç kavramı; tıbbi müstehzar, beşeri ilaç gibi çeşitli kavramlarla eşdeğer anlamda kullanılmaktadır. İlk tedavi yöntemlerine dair kanıtlar Sümerlere ait olsa da, ilk ilacın M.Ö. 1500'lerde Mısır'da kullanılmaya başlanıldığı bilinmektedir. Önceleri eczacılar tarafından kişiye ya da küçük gruplara özel olarak üretilen ilaçlar, bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle endüstriyel şekilde üretilmeye başlanılmış ve ilaç endüstrisi oluşmuştur. İlaç endüstrisi tarafından geliştirilen ilaçlar; ilaç üreticileri ya da ruhsat sahipleri tarafından insanların kullanımına sunulmaktadır. Ruhsatı alınarak piyasaya sürülen ilaçlar; çeşitli tanıtım yöntemleri kullanılarak, sağlık kurum ve kuruluşlarında sağlık meslek mensuplarına anlatılmakta, hekim ve eczacılar vasıtasıyla ihtiyacı olan hastalara ulaşımı sağlanmaktadır. İlaç üreticileri tarafından kullanılan tanıtım yöntemleri, çalışmamızın özünü oluşturmakta ve ilaç üreticilerinin tanıtım faaliyetlerinden kaynaklanan sorumlulukları araştırılmaktadır. Bu kapsamda çalışmamızın ilk bölümünde İlaç kavramı, ilaçların tarihsel gelişimi ve karşılaştırmalı hukuk araştırılmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde ilaç üreticilerinin ilaç tanıtım faaliyetleri incelenmiş ve son bölümünde de ilaç üreticilerinin tanıtım faaliyetlerinden kaynaklanan sorumlulukları analiz edilmiştir. Bu çalışmada; ilaç üreticilerinin ürün tanıtım faaliyetlerinin çok büyük bir bölümünü gerçekleştiren ürün tanıtım temsilcileri ile görüşmeler yapılmış, Türkiye'de faaliyet gösteren ilaç üreticilerinin hukuki sorumlulukları hakkındaki farkındalık düzeyleri ve yaklaşımları araştırılmıştır. Araştırma sonucunda, ürün satış temsilcilerinin tanıtım faaliyetlerinde Sağlık Bakanlığı mevzuatı ile firma tanıtım yönergesinin daha çok dikkate alındığı, ürün satış temsilcilerinin genel olarak yasal düzenlemeler hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları ortaya konulmuştur. Tanıtım faaliyetlerinin daha etkili ve verimli olması açısından satış baskısının ortadan kaldırılması, uygun ziyaret olanaklarının sağlanması, ürün satış temsilcilerinin mesleki kabul ve tanımlamalarının yapılması ile mesleğe yönelik evrensel, mesleki etik ve yasal kuralların oluşturulması gibi öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: İlaç hukuku, ilaç üreticisi, ürün tanıtım temsilcisi, tanıtım