İlkçağ'da Hatay (Başlangıçtan Bizans Dönemine kadar)

ÖZET Antakya Habib-i Neccar eteklerinde kurulmuş bir Hellenistik dönem kentidir. İstanbul surlarından sonra, ülkemizdeki en uzun surlar Antakye'da olup Hellenistik, Roma ve Bizans devirlerine aittir. Antakya, Roma Ve İskenderiye'den sonra Akdeniz dünyasının en büyük kenti olmuştur. Şehrin kurulusu hakkında Libianus ve Malalat farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Antakya'nın kozmopolitik halkı dini ve siyasi ayrımlar yüzünden çeşitli kanlı olaylara sahne olmuştur, iki büyük yangın ve altı deprem şehri sekiz defa felaketlere sürüklemiştir. Hatay'da Reyhanlı- Kumlu - Kırıkhan üçgeni tarih öncesini aydınlatan bölgelerdir. 180 höyük tepsip edilmiştir. Hatay'da ilk bilimsel arkeolojik kazılar 1932-1938 arasında Chicago Üniversitesi yapılmıştır. Amik ovası höyüklerinde İ.Ö. 8000 yıllarına ait yerleşme izleri tespit edilmiştir. Tel Atchana, Teli Tainat ve Cüdeyde paleolitik dönemin önemli kalmtılanndandrr. 1938' de Teli Dehep (Altmtepe), Teli Kurdu (Tevekkeli Höyük) da yapılan kazılarda prebistorik devirlere ait 10 evre çıkarılmıştır. 1936'da British Museum adına Sir Leonard Woolley samandağın Almine kentinde kazılar yapmıştır. 1930'larda Amerikalılarca yapılan kazılarda tabanlar mozaik döşemeli villalar bulunmuştur. Mozaikler bu alanda dünyanın ikinci müzesi sayılan Hatay Arkeoloji Müzesi ile Paris ve ABD'deki çeşidi müzelerde sergilenmektedir. 1996'da Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ile Antakya Arkeoloji müzesi işbirliği ile Prof. Dr. Aslıhan YENER başkanlığında Teli Kurdu kazılmıştır. Kazılar devam etmektedir.