İlköğretim matematik öğretmenliği özel alan yeterliklerinin gerçekleştirilebilirliğine yönelik öğretmen görüşleri ve öneriler

Araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmenliği özel alan yeterliklerindeki kazanımların gerçekleştirilebilirliğine yönelik öğretmen görüşlerinin alınması, gerçekleştirilememe nedenlerinin belirlenerek öneriler getirilmesidir. Nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma model ve karma modellerden olan; nicel veri önceden toplanıp analiz edildikten sonra nitel verilerin toplanıp analiz edildiği sıralı dönüşümsel tasarım kullanılmıştır. Bu doğrultuda çalışma "karma yöntemler araştırması" niteliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma evrenini 2017-2018 eğitim-öğretim yılında İstanbul-Küçükçekmece'de görev yapan ilköğretim matematik öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 182 ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada ilköğretim matematik öğretmenlerinin öğretmen yeterliklerinin kazanımlarının gerçekleştirilebilirliğine yönelik öğretmen görüşleri almak amacıyla ilk olarak "İlköğretim Matematik Öğretmenliği Özel Alan Yeterlikleri Kazanımlarının Gerçekleştirilebilirlik Anketi" geliştirilmiştir. Ankette matematik öğretim durumlarını planlama ve düzenleme, matematik dersi becerilerini geliştirme, öğretimin izlenmesi, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi, okul, aile ve toplumla işbirliği yapma, mesleki gelişim sağlama yeterliklerine ait kazanımların gerçekleştirilebilirliği araştırılmıştır. Anket sonuçlarının analizi sonrasında araştırmaya katılan öğretmenlerin ankette yer alan ifadelerin gerçekleştirilebilirliğine ilişkin "hiçbir zaman" ve "nadiren" şeklinde cevap veren ve eğitim fakültesi ilköğretim matematik öğretmenliği mezunu olan 10 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin analizi için; yaş, kıdem, öğrenim durumu, mezun olunan bölüm ve fakülte bağımsız değişkenleri ile her bir anket ifadesi arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde Kruskal Wallis testi yapılmış, anlamlılığın hangi gruplar arasında olduğunun belirlenmesi için ise Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Cinsiyet değişkeni için mesleki gelişim, üstün yetenekli öğrenciler ve teknoloji kullanımı alt ölçeklerinde erkek ve kadın matematik öğretmenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Kıdem değişkeni için öğrenme-öğretme süreçleri, öğretim yöntem/teknikleri, öğrencilerin matematiksel kavramları, problem çözme becerisi, öğrencilerin matematiğe karşı olumlu tutum sergilemeleri, öğrencilerin öz değerlendirme yapmaları, öğrencilerin matematiği farklı alanlarda kullanmaları, özgün materyal hazırlama alt ölçeklerinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Yaş değişkeni için ise; matematiğin düşünme biçimi olarak farklı alanlarda kullanılması ve matematiğin düşünme biçimi olarak toplumdaki yeri alt ölçeklerinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Nitel verilere ait bulgular ise iki şekilde toplanmıştır. Anket sonuçlarına göre "Nadiren" ve "Hiçbir zaman" seçeneklerinin frekanslarının ilk sırada yer aldığı yeterliklere ait görüşme soruları hazırlanmış ve bu 16 yeterlikle ilgili sorular birinci öncelikli sorular olarak belirlenmiş görüşme yolu ile toplanmıştır. Anket sonuçlarına göre "Nadiren" ve "Hiçbir zaman" seçeneklerinin frekanslarının ikinci sırada yer aldığı yeterliklere ait sorular ise ikincil öneme sahip sorular olarak belirlenmiş ve yazılı yoluyla cevaplar toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonunda çıkarılan sonuçlara dayanarak araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilere yer verilmiştir.