İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki hak ve özgürlükler temasının demokrasi eğitimi açısından incelenemsi

Araştırmada; Türkçe ders kitaplarındaki Hak ve Özgürlükler Teması'nın demokrasi eğitimine uygun olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmada içerik analizi ve anket tekniği birlikte kullanılmıştır.Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı incelendiğinde; Türkçe dersinin genel amaçlarında ve Türkçe dersinin amaç ve kazanımlarında, demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir.Hak ve Özgürlükler Teması, sadece Pasifik Yayınları'nın 7. Sınıf Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitabı'nda yer aldığı için bu kitaptaki Hak ve Özgürlükler Teması araştırmada kullanılmıştır. Temadaki amaç ve kazanımlarda demokrasi ile hak ve özgürlükler ifadelerine yer verilmediği belirlenmiştir. Temadaki metinlere içerik analizi uygulanarak metinlerdeki demokratik değerler; demokrasi eğitimiyle ilgili temel beceriler; hak, özgürlük ve demokrasi kavramlarının metinlerdeki yeri belirlenmiştir. Temadaki etkinliklerde dil becerisi ve metin çözümlemesinden çok demokrasi eğitimine ağırlık verildiği belirlenmiştir.Araştırmanın anketi, Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi (8. Sınıf) Öğretim Programı büyük ölçüde aynen alınarak hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini Çanakkale'de görev yapan 168 Türkçe öğretmeni, örneklemini 118 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 15.0 kullanılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre Hak ve Özgürlükler Teması'nın öğrencilere hak ve özgürlükler bilincini, demokrasi kültürünü, demokratik değerleri ve demokrasi eğitimi ile ilgili temel becerileri kazandırmada ?çok etkili? olduğu belirlenmiştir. Temanın demokrasi eğitimindeki etkisine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin cinsiyetlerine göre değişmediği belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerinin mesleki kıdemleri arttıkça temanın demokrasi eğitiminde daha az etkili olduğunu düşündükleri ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Demokrasi, demokrasi eğitimi, demokratik değerler, demokrasi eğitimi ile ilgili temel beceriler, Hak ve Özgürlükler Teması, Türkçe Ders Kitabı.