İMKB-30 endeksinin vadeli işlem ve opsiyon borsası'nda işlem görmesinin oynaklık ve işlem hacmi üzerine etkisi

Vadeli işlem piyasaları yatırımcıların ve üreticilerin spot piyasalarda maruz kaldıkları riskleri gelecekteki fiyattan sabitleyerek riskten korunmalarını sağlamaktadır. Vadeli piyasada gerçekleşen işlemler, spot piyasa ile bu piyasa arasında etkileşim oluşturmaktadır. Bazı araştırmacılar bu etkileşim sonucunda vadeli işlem piyasasının spot piyasanın oynaklığını ve işlem hacmini arttırdığını savunurken, bazı araştırmacılar da oynaklığı ve işlem hacmini azalttığını savunmaktadır.Bu çalışmada, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda (VOB) işlem gören İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal 30 (İMKB ? 30) endeksinde yer alan hisse senetlerinin VOB öncesinde ve sonrasındaki birer yıllık periyotlarda oynaklıkları ve işlem hacimleri incelenerek, endeksin VOB'da işlem görmesinin bu hisse senetlerinin oynaklık ve işlem hacmi üzerine etkisi tespit edilmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde vadeli işlemlerin tarihi, yapısı, temel nitelik ve kavramları irdelenerek, vadeli işlem piyasalarının oluşumu ve işleyişi incelenmiştir.İkinci bölümde ise Türkiye'de vadeli işlem piyasasının tarihçesi, VOB'un yapısı, VOB'da yer alan ürünler ve sözleşme özellikleri anlatılmıştır.Çalışmanın son bölümünde, vadeli işlem piyasaları ile spot piyasa arasındaki etkileşim araştırılmış Türkiye'de etkileşimin varlığı, var ise hangi yönde oluştuğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda İMKB ? 30 endeksinin VOB'da işlem görmesinin endekste yer alan hisse senetlerinin oynaklığı ve işlem hacmi üzerine etkisi test edilmiştir. Uygulanan testler sonucunda, istatistiksel olarak anlamlı değişim gösteren hisse senetlerinin, %65'inin oynaklığının ve işlem hacminin arttığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: VOB, vadeli işlem piyasaları, risk, İMKB, İMKB-30, hisse senetleri, oynaklık, işlem hacmi.