Lise öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyleri üzerinde akılcı olmayan inançların ve algılanan anne-baba tutumlarının ilişkisi

Bu çalışma, lise öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyleri üzerinde akılcı olmayan inançların ve algılanan anne-baba tutumlarının yordayıcı rolünü incelemeyi amaçlamıştır. Bu hedef doğrultusunda ilgili çalışma, yordayıcı korelasyonel araştırma modeli niteliğinde oluşturulmuştur. Demografik Bilgi Formu, Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği ve Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği, Süleyman Demirel Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Tuğrul Bey Anadolu Lisesi ve Piri Reis Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde okuyan 341 lise öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Korelasyon bulgularına göre, algılanan anne-baba tutumları ile sınav kaygısının anlamlı ilişkili olduğu, ilgi/sevgi alt boyutlarının negatif; sıkı denetim/kontrol alt boyutları pozitif yönlü ilişkili saptanmıştır. Ayrıca, akılcı olmayan inançlar ile sınav kaygısı alt boyutları ve toplam puanları pozitif yönlü ve anlamlı ilişkilidir. Regresyon bulgularına göre, sınav kaygısı kuruntu alt boyutu ve toplam puanları anne tarafından ilgi/sevgi alt boyutu tarafından negatif yönlü; akılcı olmayan inançlar tarafından pozitif ve anlamlı düzeyde yordanmaktadır. Demografik değişkenlere ilişkin bulgular incelendiğinde, cinsiyete göre sınav kaygısı alt boyutlarının ve toplam puanlarının farklılığı anlamlıdır. Erkek öğrencilerin sınav kaygısı puanlarının kız öğrencilerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Lise türüne göre sınav kaygısı endişe alt boyutu puanlarının farklılığı istatistiksel olarak anlamlıdır. Meslek lisesi öğrencilerinin sınav kaygısı endişe alt boyutu puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, sınıf ve yaş değişkenine göre anne tarafından ilgi/sevgi tutumu puanlarının farklılığı istatistiksel olarak anlamlıdır. Lise birinci sınıf ve 15 yaşında olan öğrencilerin anne tarafından algılanan ilgi/sevgi alt boyutu puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca, lise birinci sınıf öğrencilerinde sınav kaygısı endişe alt boyutu puanları daha yüksektir. Anne eğitim düzeyine göre sınav kaygısı alt boyutları ve toplam puanlarının farklılığı istatistiksel olarak anlamlıdır. Anneleri üniversite mezunu olan öğrencilerin sınav kaygısı alt boyutları ve toplam puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ortaokul mezunu annelerde baba tarafından algılanan Katı Kontrol ve Süpervizyon alt boyutu puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, öğrencilerin algılanan ebeveyn tutumları ve akılcı olmayan inançlarının sınav kaygısı düzeylerini açıklayan faktörler olduğunu göstermektedir. Sınav kaygısına ilişkin yapılacak önleyici ya da koruyucu müdahalelerin yapılandırılmasında söz konusu etken unsurların değerlendirilmesi ve ileri çalışmalarla desteklenmesi gerekliliği düşünülmektedir.