İmparatorluktan ulus devlete geçişte muhalif bir kişilik: Velid Ebuzziya

Mondros Ateşkesi sonrası Mustafa Kemal önderliğinde Milli Mücadeleye başlayan Anadolu zor bir süreçten geçmektedir. O dönemde halk, Milli Mücadele yanlıları ve Milli Mücadele karşıtları olmak üzere iki zıt tabana ayrılmıştır. 1919-1922 yılları arasını kapsayacak olan Türk Kurtuluş Mücadelesi gerek halkın iradesi gerek Ankara Hükümetinin kesin, değişmez ve kararlı duruşu sonucu zaferle neticelenmiş böylece Cumhuriyete giden yol açılmıştır. Çalışmamıza konu olan Abdurrahman Velid Ebuzziya, muhafazakar kişiliği ile tam olarak Milli Mücadele yanlısı olmuş, gerek kendi gazete köşesindeki yazıları, gerek fiilen yaptıklarıyla bunu ispatlamış bir kişidir. Cumhuriyet'e giden süreçte Büyük Millet Meclisi Hükümetinin, olduğu gibi muhafaza edilmesini istediği için yeni rejimi sert bir şekilde eleştiren, bu sebeple İstiklal Mahkemelerinde yargılanan Velid Bey hakkındaki tüm davalardan beraat etmiştir. Ancak yaşanan bu gelişmeler Mustafa Kemal ile arasının açılmasını engelleyememiştir. Türk basınına önemli hizmetleri bulunan Velid Ebuzziya 1945 yılında hayatını kaybetmiştir. Bu çalışmada Ebuzziya'nın Tasvir-i Efkâr ve Tevhid-i Efkar gazetesindeki köşe yazıları ile TİTE, İSAM ve Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinden elde ettiğimiz bulgular tezimize zenginlik katmıştır. Milli Mücadele'den Cumhuriyet'e doğru giden süreçte Velid Ebuzziya'nın muhafazakar kimliği çerçevesinde Milli Mücadeledeki rolü, yeni rejime bakış açısı ve Türk basın tarihine olan katkıları tezimizin ana omurgasını teşkil etmektedir.