In vitro tuz stresi şartlarında bazı patlıcan türlerinin gelişim düzeylerinin belirlenmesi

Bu çalışma, farklı tuz (NaCl) konsantrasyonlarının farklı patlıcan tür ve çeşitlerinin çimlenme, morfolojik ve fizyolojik özellikleri üzerine etkilerini in vitro koşullarda belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüne ait Prof. Dr. Saadet BÜYÜKALACA Bitki Doku Kültürü Laboratuvarı'nda gerçekleştirilmiştir. Denemede dört farklı patlıcan çeşidi (Topan 374, Amadeo F1, HAWK ve AGR-703) bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Çalışmada Murashige ve Skoog (1962) besin ortamına farklı NaCl dozları (0, 50, 100, 150, 200, 250 ve 300 mM) eklenmiştir. Araştırmada tuz stresinin çimlenme oranı (%), ortalama çimlenme süresi (gün), çimlenme hızı, gövde ve kök yaş-kuru ağırlıkları (g), gövde ve kök uzunluğu (mm) ile nispi su içeriği (%RWC) üzerine etkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, artan NaCl konsantrasyonlarının tüm genotiplerde çimlenme oranı ve biyokütle miktarlarını azalttığını, çimlenme süresini uzattığını ve RWC değerlerini düşürdüğünü göstermiştir. Çeşit × ortam etkileşimi tüm parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Genel değerlendirmede, Amadeo F1 çeşidi gövde ve kök yaş-kuru ağırlıkları, gövde ve kök uzunlukları bakımından en yüksek değerlere ulaşmış ve morfolojik dayanıklılığı ile ön plana çıkmıştır. AGR-703 çeşidi, yüksek RWC değeri (%94.00), kısa çimlenme süresi ve yüksek çimlenme hızı ile fizyolojik tolerans açısından en iyi performansı göstermiştir. Topan 374 çeşidi orta düzeyde, HAWK çeşidi ise tüm parametrelerde düşük performans sergileyerek en hassas genotip olarak belirlenmiştir. Çok değişkenli analiz (PCA ve Isı Haritası) sonuçlarına göre, ilk iki bileşen toplam varyansın %82'sini açıklamış ve çeşitler arası ayrımı başarıyla ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu çalışma patlıcanda tuz stresine karşı genotipik varyasyonun belirgin olduğunu göstermekte; Amadeo F1 ve AGR-703 genotiplerinin tuz stresine dayanıklılık açısından ıslah programlarında ebeveyn materyali olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Patlıcan, In vitro Tuz Stresi, Çimlenme, Morfolojik ve Fizyolojik Özellikler, PCA