İnfertil hastalarda beslenme alışkanlıklrının ve psikosoyal parametrelerin over rezerv testleri ile ilişkisinin araştırılması

AMAÇ: İnfertilite, tıbbi, psikososyal ve ekonomik yönleri olan çoklu etkenlere bağlı bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü'nün infertil çiftler üzerinde yaptığı bir çalışmada, gelişmiş ülkelerdeki infertil çiftlerin %37'sinde kadın faktörlü infertilite bildirilmiştir. Bu tez çalışmasının amacı infertilite tanısı almış kadınlarda bakılan over rezerv testleri üzerinde beslenme alışkanlıklarının ve psikososyal parametrelerin etkisinin araştırılmasıdır. GEREÇ VE YÖNTEM: Prospektif olarak anket çalışması olarak planladığımız bu tez çalışması Adnan Menderes Üniversitesi'ne Aralık 2022- Şubat 2024 tarihleri arasında başvurmuş infertilite tanısı almış100 kadında yapılmıştır. Çalışmada, hastalara 12 başlıklı ve 35 alt başlıklı besin alışkanlıkları anketi ile 21 sorusu bulunan Beck depresyon envanteri ve 21 sorulu Beck anksiyete ölçeği uygulanmıştır. Hastalarda bakılan bazal serum FSH, bazal serum E2, AMH ve antral folikül sayısı ile over rezervinin sonuçları incelenmiş ve bu parametrelerin birbiri ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışma sağlık kuruluşu çatısı altında hasta onayı göz önüne alınarak uygulanmıştır. Araştırma verileri SPSS 21.0 (Statistical Package fort he Social Sciences) istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemler (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) kullanılarak araştırılmıştır. Araştırmanın tanımlayıcı istatistikleri sayı (n), yüzde (%), ortalama, standart sapma (SS), ortanca, minimum ve maksimum kullanılarak gösterilmiştir. Bağımsız gruplarda sürekli değişkenlerin parametrik özellikleri taşımayanlarının karşılaştırılmasında Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenlerin parametrik özellikleri taşımayanlarının korelasyonunda Spearman Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p değerinin 0,05'ten küçük saptanması koşulu aranmıştır SONUÇ: İnfertil hastalarda beslenme alışkanlıkları ve psikososyal parametrelerin over rezerv testleri ile ilişkisinin araştırıldığı çalışmamızda beslenme alışkanlıkları, besin çeşitleri ve tüketim sıklığı olarak ele alınmış olup hastaların kolaylıkla ulaşabileceği besin çeşitlerinin olduğu bir anket seçilmiştir. Anlamlı sonuç elde ettiğimiz besin gruplarının birbirleri ile bir ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Yumurta, peynir, çerez, meyve anlamlı sonuç elde ettiğimiz besinlerden birkaçı olup birbirleriyle aynı çatı altında toplanamamaktadır Tek başına bir besin grubu over rezerv testlerinin bir veya en fazla iki tanesine etkisi olduğu saptanmıştır. Ekmek tüketimi ile E2 arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulundu (p:0,039) ve ekmek tüketimi daha sık olan hasta grubunda E2 düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Ekmek ile diğer over rezerv testleri arasında istatistiksel anlamlı sonuç elde edilememiştir. Taze meyve suyu (p:0,011), et (p:0,004) ve çerez (p:0,049) ile AMH düzeyi arasından istatistiksel anlamlı ilişki saptanırken bu besinleri daha sık tüketen hastalarda AMH değeri istatistiksel olarak anlamlı yüksek tespit edilmiştir ve diğer over rezerv testleri ile bir ilişkisi bulunamamıştır. Psikososyal durumun tespiti için yapılan anket çalışmalarında anksiyete düzeyinin depresif duygudurumdan bağımsız olarak over rezervine etki edebileceğini düşündüren sonuçlar elde edilmiştir. Beck Anksiyete ölçeğinden yüksek puan alan infertil hastalarda AMH (p:0,024) ve AFS (p:0,040) değerleri istatistiksel olarak düşük düzeyde saptanmıştır. Ancak Beck Depresyon Envanterinden elde edilen sonuçlar herhangi bir over rezerv testi ile istatistiksel olarak ilişkilendirilememiştir. Yumurta (p:0,023), taze meyve suyu (p:0,040) ve çerez (p:0,035) tüketimi daha sık olan hastalarda Beck Anksiyete Ölçeği istatistiksel olarak anlamlı düşük saptanmıştır. Yumurta(p:0,018), taze meyve(p:0,021) ve çerez(p:0,009) tüketimi daha sık olan hastalarda Beck Depresyon Envanteri puanı istatistiksel olarak anlamlı düşük tespit edilirken, peynir tüketimi ile istatistiksel anlamlı yüksek tespit edilmiştir. Bu besinler birbirleri ile aynı besin türünden olmamakla birlikte aynı türe ait besinler farklı istatistiksel sonuçlara neden olabileceği gösterilmiştir. Sonuca baktığımızda bedensel ve mental sağlığı etkileyen beslenmenin ölçülü ve dengeli olması hem duygudurumda iyileşmeye hem de infertilite tanı tedavi sürecinde destekleyici olabilmektedir. Psikososyal durumu iyileştirmeye yönelik girişimler süreci daha sağlıklı geçirmeye ve daha verimli sonuç elde edilmesine katkı sağlayabilir.