İngiliz belgelerinde 20. yüzyıl başlarında Akdeniz ve Balkanlarda hakimiyet tartışmaları 1900-1912

19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başları Büyük Devletler arasındaki ilişkilerde keskin değişikliklerin yaşandığı bir dönemdir. 19. yüzyıl başlarındaki Viyana Kongresi'yle (1814-1815) oluşan Avrupa Uyumu, yüzyıl boyunca pek çok defa teste tabi tutulmuş ve Büyük Devletler arasındaki çıkar çatışmaları sebebiyle kâğıt üstünde kalmıştır. 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'yla birlikte Osmanlı Devleti'nin uğradığı büyük kayıplar, Rusya lehine dengelerin değişmesinden rahatsız Büyük Devletleri bir kez daha statükonun tesisi için bir araya getirmiştir. Bununla beraber 1878 Berlin Kongresi ve yapılan Berlin Anlaşması sorunları çözmemiş yalnızca ertelemiştir. Anlaşmaya taraf ve gözlemci olarak bulunan Büyük Devletler 1878 sonrası dönemde Osmanlı Devleti'nin dağılmasını kaçınılmaz olarak görmüş ve bu dağılmadan istifade etmek adına girişimlerini hızlandırmışlardır. Fransızların Tunus'u (1881) ve İngilizlerin Mısır'ı (1882) işgali bu girişimlerin 19. yüzyıl içerisindeki örnekleri olsa da 20. yüzyıl başlarında bilhassa Akdeniz ve Balkanlar'daki hakimiyet mücadeleleri yoğunluk kazanmıştır. Bu dönem içerisinde Rusya ve Avusturya'nın Balkanlar'da, İngiltere, İtalya, Fransa ve Almanya'nın da Akdeniz'deki hakimiyet mücadeleleri, statükoyu koruma çabalarına galip gelmiş ve Birinci Dünya Savaşı'na gidilen sürecin önü açılmıştır. Çalışmamız, Büyük Devletler arasında Akdeniz ve Balkanlar'da hakimiyet için verilen bu mücadele ve iş birliğini 1900-1912 yılları arasında yaşanan olaylar çerçevesinde İngiliz belgeleri üzerinden değerlendirmiştir. Bu değerlendirme esnasında bilhassa İngiltere ve İtalya'nın bahse konu olan bölgelerdeki faaliyetleri üzerinde durulmuştur.