İnovasyonun ihracat performansı üzerine etkisinde lojistik performansın aracı rolü

Günümüz uluslararası pazar koşullarında işletmelerin hem pazar payı elde edebilmesi hem de rakipleriyle rekabet edebilmesi için sürekli iyileştirmeye gitme ve yenilikte bulunmaya önem vermeleri gerekmektedir. Bu nedenle son zamanlarda inovasyon, işletmeler için göz ardı edilemez bir kavram haline gelmiştir. İnovasyon işletmelerin gelişmişlik düzeylerini artırırken lojistik performansı ve ihracat performanslarını da etkilemektedir. İnovasyon faaliyetleri firmaların bünyesine yenilikler katması sonucu rekabet avantajlarını artırarak ihracat performansı alanında gelişme yaratırken, müşterilere doğru zamanda doğru yerde doğru ürünü teslim edebilme süreçlerinde iyileştirmeler yaratarak lojistik performans düzeyini yükseltmektedir. Ürün inovasyonu, süreç inovasyonu, stratejik inovasyon ve pazar inovasyonu olarak dört türden oluşan inovasyon işletmelerin ihracat performansı ve lojistik performansını farklı yönlerden etkilemektedir. İnovasyon ihracat performansı ve lojistik performansı etkilerken ihracat performansı ve lojistik performans arasında da doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. İşletmelerin ürün ve hizmet tedariğinden nihai müşteriye ulaştırma ve ters lojistik süreçlerinde gerçekleşen tüm faaliyetlerin verimliliği ve etkinliği işletmelerin ihracat performanslarını da etkilemektedir. Malzeme tedarik, stoklama, depolama, üretim ve teslimat hızı, düşük hasarlı ürün sayısı, doğru sevkiyat gibi ölçülebilir lojistik performans göstergeleri yüksek olan işletmeler piyasalarda yer edinme, yeni pazarlara girebilme, rekabet üstünlüğü sağlama ve satışları artırma gibi ihracat performansı faktörlerinde de artış sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında inovasyon ile ihracat performansı ilişkisinde lojistik performansın aracı rolü inovasyonun alt boyutları olan ürün inovasyonu, süreç inovasyonu, stratejik inovasyon ve pazar inovasyonu ile birlikte incelenmiştir. Literatürde inovasyon ile ihracat performansı ya da inovasyon ile lojistik performansı arasında ilişkiyi inceleyen çalışmalar olmakla birlikte üç değişkenin de kapsama alındığı çalışma sayısı çok azdır. Çalışmada veriler ihracat faaliyeti gösteren işletmelerin orta ve üst düzey yöneticilerinden anket yöntemi ile toplanmıştır. Elde edilen verilere korelasyon ve regresyon analizi uygulanarak değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Analizler sonucunda inovasyon ile ihracat performansı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu ve lojistik performansın bu ilişkide kısmi aracılık rolü olduğu gözlemlenmiştir. Değişkenler arasında ilişkinin bu yönde çok az araştırılmış olması literatüre katkı sağlamasının yanında günümüzde faaliyetlerini sürdüren işletmelerin stratejik karar verme süreçlerine de katkı sağlayacağı düşünülmektedir.