Instagram platformu üzerinden farklı türlerde beslenme içerikleri tüketen yetişkin kadınların sezgisel yeme ve yeme bozukluğuna yatkınlık durumu

Beslenme; büyümek, gelişmek ve yaşamı sürdürebilmek için gerekli temel bir ihtiyaçtır. Ancak yeme davranışları beden ağırlığını yönetme amacıyla saplantılı bir hal aldığında fiziksel ve ruhsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunlar toplumda yaygın şekilde görülebilen yeme bozukluklarının öncüsü olabilmektedir. Öte yandan, uyarlanabilir bir yeme biçimini ifade eden sezgisel yeme modelinin, hem yeme bozuklukları hem de çeşitli sağlık problemleri ile ters ilişkili olduğu bilinmektedir. Son yıllarda sosyal medya platformlarından biri olan Instagram, beslenme bilgisi edinme konusunda güçlü bir araç haline gelmiştir. Sosyal medyada paylaşılan beslenme içeriklerinin bireylerin yeme davranışları üzerinde etkili olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı Instagram platformu üzerinden farklı türlerde beslenme içerikleri tüketen yetişkin kadınların sezgisel yeme ve yeme bozukluğuna yatkınlık durumunu belirlemektir. Çalışmaya 1-31 Ocak 2023 tarihlerinde Instagram kullanmakta olan 18 yaş ve üzerindeki araştırmaya katılmaya gönüllü 1383 kadın dahil edilmiştir. Kadınlara çevirimiçi olarak sosyo-demografik özellikler, Instagram kullanım özellikleri ve, sezgisel yeme ile yeme bozukluklarını etkileyebilecek faktörleri belirlemeye yönelik anket formu; Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ) uygulanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS version 26.0 istatistik paket programı ile analiz edilmiş; gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-Kare testi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi kullanılmış, ölçek puanlarının birbiriyle ilişkisi Spearman Rho sıralı korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kadınların yaş ortalaması 25.8 ± 7.0 olup %89.5'i Instagram üzerinden beslenme içeriklerini tüketmektedir. Beslenme içeriklerini tüketen kadınların %20.8'inde klinik olarak anlamlı yeme bozukluğu saptanmıştır (p<0.05). Beslenme içeriklerini tüketen kadınların %47.0'si tamamen veya çoğunlukla diyet dışı yaklaşım ve sezgisel yeme içeriklerini tüketmekte ve yeme bozukluğu için klinik yönlendirmeye ihtiyaç duyma sıklığı en düşük; kadınların %45.1'i tamamen veya çoğunlukla diyet yaklaşımı içeriklerini tüketmekte ve yeme bozukluğu için klinik yönlendirmeye ihtiyaç duyma sıklığı en yüksektir (p<0.05). Beslenme içerikli paylaşımlardan beslenmesinin olumsuz etkilenendiğini bildiren kadınlar arasında olası yeme bozukluğu saptananların oranı (YTT-26: %75.9 ; YBDÖ: %46.6), olumlu etkilenenlerdekinden (YTT-26: %49.8 ; YBDÖ: %14.5) yüksektir (p<0.05). Instagram'da beslenme içerikli paylaşımları tüketmek, Instagram'da daha uzun süre geçirmek ve Instagram'ı daha sık açmak, beslenme içeriklerini ağırlık yönetimi veya yeme bozukluğu sebebiyle tüketmek, diyet yaklaşımı içeriklerini tüketmek, beslenme içeriklerinden olumsuz etkileniyor olmak, bu içerikler karşısında negatif duygular hissediyor olmak; düşük sezgisel yeme yetisi ve yüksek yeme bozukluğu yatkınlığı ile ilişkilidir. Bu sonuçlar ışığında sezgisel yeme davranışını teşvik edebilmek ve yeme bozukluklarına önleyici yaklaşım sunabilmek için; toplumda Instagram kullanımına ve tüketilen beslenme içeriklerinin türüne dikkat çekilmeli, bu konuya hem sağlık profesyonelleri hem de içerik üreticileri tarafından hassasiyetle yaklaşılmalı ve farkındalık oluşturulmalıdır.