İntestinal serbest yağ asidi bağlayıcı protein (I-FABP)) akut batın tanısında belirleyici olabilir mi?

Amaç: Akut karın ağrılı hasta acil serviste sık karşılaşılan hasta grubudur. Ayırıcı tanının yapılması çoğu zaman hayati öneme sahiptir. Kolay elde edilebilirlik ve yaygın kullanım imkanı akut karın ağrılı hastaların erken tanısında biyokimyasal markerları oldukça önemli hale getirmektedir. Bu çalışmada FABP'nin intestinal tipinin (I-FABP) akut batın hastalarındaki tanı değerinin araştırılması planlandı.Materyal ve Metod: Çalışma, etik kurul onayı alındıktan sonra Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalında 2008-2009 tarihleri arasında akut karın ağrısı ile acil servise başvuran hastalar üzerinde prospektif olarak gerçekleştirilen tanımlayıcı bir çalışma olarak yapıldı. Çalışmaya 18 yaş üstü travma öyküsü olmayan 171 akut karın ağrılı hasta ile kontrol grubu olarak 130 sağlıklı birey dahil edildi. Hastaların hastanedeki takipleri sürecinde cerrahiye alınan hastalar operasyon bulgularına göre, opere edilmeyen hastalar acil doktoru ve genel cerrahi doktoru tarafından ortak fikir birliği ile koyulan tanıları esas alınarak sınıflandırıldı. Hastaneye yatırılmayan ve taburcu edilen hastalarla ise başvurudan 1 hafta sonra irtibat (telefon, hasta ziyareti, kontrole çağırma) kuruldu. Hastalar aldıkları kesin tanılara göre değerlendirilen biyokimyasal parametrelerin karşılaştırılması amacı ile subgruplara ayrıldı. Akut karın ağrısıyla başvuran hastalardan başvuru anında bakılan serum I-FABP, D-Dimer ve kan lökosit düzeyleri sağlıklı bireyler ile karşılaştırıldı.Bulgular: Çalışmadaki hastaların FM, laboratuar, görüntüleme ve operasyon sonucunda aldıkları kesin tanılar değerlenildiğinde en büyük grup 51 (%29,8) hasta ile nonspesifik hasta, ikinci 30 (%17,5) hasta ile safra kesesi hastalıkları ve üçüncü 17(%9,9) hasta ile ileus- volvulus ilk üç grubu oluşturduğu görüldü. Çalışmaya dahil edilen 171 hastanın ortalama IFABP düzeyi 170.1±543.4 pg/ml, kontrol grubu olarak alınan 130 sağlıklı gönüllünün ortalama I-FABP düzeyi 61.4±47,4 pg/ml olarak saptandı. Hasta grubunun I-FABP düzeyleri sağlıklı bireylerden yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0.05). Akut karın ağrısı nedenlerinden sadece akut mezenter iskemi ve intraabdominal kitle hastalarından başvuru anında bakılan I-FABP düzeyleri (sırası ile 708.6±669.1 ve 387,4±1380.2) sağlıklı bireylerden yüksek saptandı (p<0.05). Mezenter iskemi tanısı için 144,9 pg/ml olarak tespit edilen optimal cut off değerin sensivitesi %71,4, spesifitesi% 94,6, PPV 41,7, NPV 98,4 olarak bulundu. İntraabdominal kitle tanısı için 14.7 pg/ml olarak tepit edilen optimal cut off değerin sensivitesi %60,0, spesifitesi %83,8, PPV 30,0, NPV 94,8 olarak bulundu. Opere olan 49 hastanın ortalama I-FABP düzeyi 173,5±343,06 pg/ml, opere olmayan 122 hastanın ise ortalama I-FABP düzeyi 168,6±606,7 pg/ml olarak bulundu. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Akut karın ağrısında yol gösterici olan bu biyokimyasal parametrelerin birbirleri ile korelasyonu incelendiğinde D-dimer ile lökosit sayısı arasında (r=0.262, p=0.001) ve D-dimer ile I-FABP arasında (r=0.168, p=0.02) çok zayıf ancak anlamlı bir korelasyon izlendiSonuç: Serum I-FABP düzeyi, akut karın olarak değerlendirilen hastalarda yüksek spesifitesi ve NPV ile mezenter iskemi hastalarının dışlanmasında faydalı bir biyokimyasal parametre olabilir. Başvuru anında bakılan I-FABP düzeylerinin operasyon ihtiyacına karar verilmesinde ise bir belirteç olarak kullanılamayacağı belirlendi. Çalışmamız sonuçlarının daha iyi planlanmış ve geniş hasta sayılarını içeren çalışmalar ile irdelenmesi gereklidir.Anahtar kelimeler: I-FABP, akut karın, D-Dimer, mezenter iskemi, abdominal kitle