İş hukukunda isimsiz sözleşmeler

ÖZETDoktora Teziş Hukukunda simsiz SözleşmelerErdem ERDENKDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimler EnstitüsüÇalışma Ekonomisi ve Endüstri lişkileri Anabilim DalıDoktora ProgramıKlasik sözleşme hukukundaki irade özgürlüğünün aksine, bağımlılığıntemel alınmasının yarattığı çelişki iş hukukunu besleyen damarlardan biridir.Bu çelişkinin, iş sözleşmesine ait tipik edim içeren ?isimsiz sözleşmeler? alanındayoğunlaştığı söylenebilir. Bir isimsiz sözleşmede taraflar -en az bir adet- işsözleşmesine ait tip tayin edici edim (süre ve bağımlılık temelinde iş görme)kararlaştırmışlarsa, o sözleşme iş hukukuyla ilgili hale gelir.Her isimsiz sözleşmenin yorumlanması öncesinde ?veri niteliğindeki? bazıobjektif hususlar sistemli olarak araştırılmalıdır. Bu ön inceleme ?yorum?değildir; standart bir çözüm yöntemi teşkil etmez. Kanımızca böyle standart biryöntem geliştirmek imkânsızdır. Fakat somut olayda karşılaşılan iş hukukuylailgili isimsiz sözleşme hakkında gerekli veriler toplandıktan sonra, yorumaşamasında isimsiz sözleşmelere ilişkin genel birikimden yararlanılabilir.Yorum tek bir görüşe dayanarak değil, farklı görüşlerden somut olayınözelliğine uygun düşeni seçilerek yapılmalıdır. ? ş hukukuyla ilgili bir isimsizsözleşmenin iş sözleşmesinden daha fazla bir anlam ifade ettiği? daimahatırlanmalıdır. simsiz sözleşmelere ilişkin birikimden yararlanılmasınınamacı iş hukukunun sosyal ve koruyucu niteliğini bertaraf etmek değildir.Tersine, süre ve bağımlılık temelinde iş gören taraf lehine başka hukukdallarına ait koruyucu hükümler varsa bunları devreye sokmaktır. Mesela?lojmanlı iş sözleşmesi?nde sosyal özellikli kira hukukunun koruyucu hükümleritahliyeye; ?işçi avukatlık sözleşmesi?nde ise avukatlık hukukunun avukatıkoruyucu hükümleri, avukatlık ediminden kaynaklanan ?mahkemelercehükmolunan vekâlet ücretleri?ne uygulanmalıdır.Küreselleşme dalgası iş hukukunu geçtiğimiz yüzyılda mecburenkoptuğu sözleşme hukukuna yaklaştırmaktadır. Sözleşme hukukunda ise geneldengesizlik halinin arttığı, tek tarafı aşırı güçlenmiş iltihaki ve isimsizsözleşmelerin yaygınlaştığı gözlemlenmektedir. Yakın gelecekte iş hukukuisimsiz sözleşmelerinin daha fazla incelenmesi ve hatta mevzuatla düzenlenmesizorunlu hale gelebilir.Anahtar Kelimeler: 1) simsiz Sözleşme, 2) ş Hukuku, 3)Karma Sözleşme, 4)Borçlar Hukuku, 5) Kendine Özgü Sözleşme