İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymamanın sonuçları

İş sözleşmesinden doğan gözetme borcu işverene, işçinin iyiliği ve çıkarı doğrultusunda davranma, onu koruma ve ona yardımcı olabilmek için çaba gösterme, ayrıca işçiye zarar verebilecek davranışlardan kaçınma borcu yükler. İşveren, gözetme borcu gereği, iş sağlığı ve güvenliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. Buna karşılık işçi de işveren tarafından alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uymakla yükümlüdür. İş sözleşmesinin tarafları olan işçi ve işveren dışında bu konuda devletin ve meslek örgütleri olan sendikaların da yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu konuda sorumluluğu olanların üzerine düşeni yapmasıyla ancak iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla mücadelede başarı sağlanabilecektir.Gözetme borcuna aykırı olarak iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işveren, hukuki, idari ve cezai yaptırımlarla karşılaşacaktır. Hukuki yaptırımlar olan, maddi, manevi tazminat ile destekten yoksun kalma tazminatı Borçlar Kanununda (m. 46, 47 ve 45) düzenlenmiş olan yaptırımlarken işçinin iş güvenliğine sahip olmayan işyerinde çalışmaktan kaçınma hakkı hem Borçlar Kanunu (m. 325) hem İş Kanununda (m. 83/3), iş sağlığı ve güvenliğine aykırılık nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesih hakkı ise İş Kanununda (m. 83/5) yer almaktadır. İş sağlığı ve güvenliği konusundaki idari yaptırımlar işyerindeki tehlikenin niteliğine göre, iş güvenliği müfettişleri tarafından belirlenecek ve işin durdurulması veya işyerinin kapatılması ile işçilerin çalışmaktan alıkonulması yaptırımları ilgili komisyonun kararıyla, idari para cezası verilmesi de müfettişlerce uygulanacaktır. Ayrıca işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması nedeniyle işçinin yaralanması veya ölmesi halinde işverenin cezai sorumluluğu söz konusu olacaktır. Buna karşılık işçi de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymamasının sonucunda işverenin maddi zararının giderimi ile işverence iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshi yaptırımlarıyla karşılaşacaktır.