İşlevini yitirmiş binaların yaşam döngüsü içindeki yerinin sürdürülebilirlik açısından analizi:Diyarbakır Diyar Galeria Alışveriş Merkezi örneği

Yeryüzü devinim halindedir ve insanlar, hayvanlar, bitkiler, hatta pek çok cansız varlık bu devinimin bir parçasıdır. Yaşanan teknolojik ve bilimsel gelişmeler, sosyoekonomik ve toplumsal değişimler neticesinde varlıklar bulundukları ortama ayak uydurabilmek ve yaşayabilmek için kendilerini devamlı dönüştürmektedir. Bu çalışmada, 'sürdürülebilirlik' konusu, değişimlere ayak uyduramamış ve kaderine terk edilmiş bir alışveriş merkezi özelinde ele alındı. Sosyoekonomik ve toplumsal değişimler, yoğun rekabet, teknolojik gelişmeler ve bu gelişmelerin beraberinde getirdiği e-ticaret koşulları bir yana, kentin gelişme akslarındaki değişim ve mekânsal performans düşüşleri yapının fonksiyonel ömrünü tamamlamasına sebebiyet verdi. İşlevsel ömrünü tamamlayan ancak fiziksel ömrünü tamamlayamayan bu yapı tasarım amacı dışında kiralanarak kullanılmaya devam etti. Böylelikle bu yapı yaşam döngüsündeki rolünden uzaklaşıp, atıl ve kullanılamaz hale gelerek işlevini yitirmiş alışveriş merkezleri arasında yerini aldı. Bu çalışmada, mekân özelliklerinin verili işlevlerin gereksinimleri ile uyum sağlama düzeyini anlamak için binanın günümüz kullanıcılarına anketler uygulandı ve bu anketler gözlem ve görüşmelerle desteklendi. Anket verileri SPSS 16 programında değerlendirilip yorumlandı. Alışveriş merkezinin yıllar içerisinde geçirdiği değişimleri saptamak ve günümüz hali ile kullanım zorluklarını belirlemek amacıyla mimari çizimleri yapılıp okundu. Yapılan analizlere göre kullanıcılarına memnuniyet sağlayamadığı belirlenen bu binanın, zamanla kullanıcılarını büyük oranda yitirerek yaşam döngüsündeki işlerliğini de koruyamadığı belirlendi. İşlevini yitirmiş olan bu alışveriş merkezinin, yaşam döngüsündeki yeri 'sürdürülebilirlik' açısından analiz edildi ve alışveriş merkezinin yeniden işlevlendirilip döngüye katılmasının önemi üzerinde duruldu. Bu doğrultuda, bu çalışmanın şehir gelişimine kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda katkı sağlayacak mekânların inşasına ışık tutacağı düşünülmektedir. Yapının kaderine terk edilmeyip verilecek işlevlerle yaşam döngüsüne katılması sürdürülebilir yapı tasarımının da önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca günümüz ihtiyaçları dikkate alınarak yapının değerlendirilmesi, mekân dönüşümlerinde veya mekânın tekrar tanımlanmasında tasarımcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.