İşsizliğin psiko-sosyal boyutu ve çalışma yaşamına ilişkin değerler üzerindeki etkileri

Günümüzde, gerek toplumlar gerekse bireyler giderek karmaşıklaşan, çeşitlenen, kronikleşen ve küreselleşen sorunlar yaşamaktadırlar. İşsizlik, ekonomik, sosyal, kültürel, etik ve psiko-sosyal anlamda ciddi ve önemli etkileri olan sorunlardan biri olma yolundadır. İşsizlik, bireyin yaşamın tüm alanlarına (aile, iş, iş dışı yaşam), atfettiği anlam ve önemde farlılıklar yaratabilen bir süreçtir. İşsizliğe bağlı olarak yaşanan psiko-sosyal sorunlar, bireyin gereksinimleri, beklentileri ve değerlerinin önceliğini değiştirebilir. Bu bağlamda, çalışma yaşamına ilişkin değerlerde de değişimler söz konusu olabilir. Bu çalışmada, işsizliğin neden olduğu psiko-sosyal sorunlar incelenmiş ve çalışma yaşamı değerlerinin değişimi, işsizliğe bağlı olarak yaşanan psiko-sosyal sorunlar ile birlikte değerlendirilmiştir. Tez çalışması teorik ve uygulamadan oluşan dört bölümü içermektedir. İşsizlik, benzer kavramlar, işsizliğin nedenleri, türleri ve Türkiye ile diğer ülkelerde yaşanan işsizlik oranlarının açıklanmasına birinci bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde, bireyde işsizliğe bağlı olarak yaşanan psiko-sosyal sorunlar, işsizliğin etki alanları, toplumsal maliyeti, işsizliğin psiko-sosyal boyutunun işgücü piyasasına etkisi ve bilişsel süreci açıklanmıştır. Teorik açıklamaların son bölümünü oluşturan üçüncü bölümde ise, çalışma yaşamı değerleri sınıflandırılmış, değerlerin değişim sürecinde yer alan temel motivasyon kuramları ele alınmış, süreç ve toplumsal bakımdan değişim koşulları ve işsizliğin psiko-sosyal sonuçları ile çalışma yaşamı değerlerinin etkileşimi incelenmiştir. Tez çalışmasının uygulama kısmında, araştırmanın yapıldığı kent olan İzmir ve Ege bölgesine ait, nüfus ve istihdam yapısına ilişkin genel bir görünüm verildikten sonra, İzmir Emniyet Müdürlüğü'nde yapılan işsizlik ve suç bağlantısını araştıran çalışmanın bulguları ve İşsizliğin psiko-sosyal sonuçları ve çalışma yaşamı değerlerini tespit etmeye yönelik olarak İzmir İş ve İşçi Bulma Kurumu'nda gerçekleştirdiğim anket çalışmasının sonuçları sunulmuştur. i