İşyerlerindeki iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının mevzuata uygunluğu: Çorum ili örneği

İşyerinde var olan tehlikelere karşı önleyici ve sınırlayıcı tedbirler alındığında iş kazalarının %98'lik kısmı önlenebilir niteliktedir. Bu yüzdeyi yakalayabilmenin yolu ise etkili ve uygulanabilir iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasıdır. Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınabilmesi için yasa koyucu tarafından 6331 sayılı İSG Kanunu çıkarılmıştır. Bununla birlikte, 6331 sayılı kanunun yürürlüğe girdiğinden günümüze kadar, iş kazası sayılarında ciddi bir azalış ve meslek hastalıklarının belirlenmesinde de önemli bir artış sağlanmamıştır. Bu bilgiler, ilgili kanunun işyerlerinde ne düzeyde uygulandığının ve kanunun eksik yönlerinin belirlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle, bu tez çalışmasında, nitel araştırma yöntemlerinden Yapılandırılmış Derinlemesine Görüşme Yöntemi kullanılarak işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kanunu ve ilgili yönetmeliklerin uygulanıp uygulanılmadığını belirlemeye yönelik bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ilgili kanunun uygulanabilirliğini istatistiksel olarak tartışan literatürde ki ilk çalışma olması açısından önemlidir. Çalışmada işyerlerinde ilgili kanun ve yönetmelik maddeleri 46 adet sorudan oluşan bir ankete dönüştürülmüş olup; bu anket, video kaydı ya da ses kaydına alınarak, 10 iş güvenliği uzmanı, 10 işyeri hekimi, 10 işveren ve 10 çalışanla tartışılmıştır. Daha sonra, bu video kayıtları ve ses kayıtları incelenerek ayrıntılı tanımlayıcı istatistikler elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, daha az sayıda bazı kanun maddelerinin doğru uygulandığı saptanmakla birlikte, birçok kanun maddesinin eksik veya tamamen uygulanmadığına yönelik çok sayıda bulgu elde edilmiştir. Bu bulgular sonucunda; 6331 sayılı kanununda, iş sağlığı ve güvenliği maliyetinin tamamının işverenin sorumluluğunda olmamasının sağlanması, iş güvenliği uzmanlarının devlette istihdam edilmelerinin gerektiği ve her görevin her paydaşa verilmesinden vazgeçilerek, iş güvenliği uzmanı, işveren ve işyeri hekimlerinin yetki ve sorumluklarının paylaştırılmasının daha doğru olacağı gibi dikkat çekici önerilerde bulunulmuştur.