Kadın yöneticilerde cam tavan sendromuna neden olan faktörlerin DEMATEL yöntemi ile incelenmesi: Sağlık kurumları örneği

Cam tavan sendromu, kurumlarda veya kuruluşlarda görünmeyen bir üst sınırı ifade etmektedir. Cam tavan sendromuna erkek çalışanların da maruz kaldığı belirtilse de kadın çalışanların cam tavan engelleriyle daha sık karşılaştıkları bilinmektedir. Bu araştırmada belirlenen faktörlerin ağırlıkları ve birbirleriyle ilişkileri Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan DEMATEL yöntemi uygulanarak yorumlanmıştır. Bu amaçla cam tavan sendromuna neden olan üç ana faktör ve bu ana faktörlere bağlı on iki alt faktör literatürden faydalanarak oluşturulmuştur. Ana faktörler bireysel faktörler, örgütsel faktörler, toplumsal faktörler olarak üçe ayrılmıştır. Bireysel faktörler; "çoklu rol üstlenme", "kişisel tercih ve algı", "öğrenilmiş çaresizlik", "informal iletişim ağlarına katılamama" olarak dört alt faktör olarak değerlendirilmiştir. Örgütsel faktörler; "örgüt kültürü", "örgüt politikaları", "mentor eksikliği", "erkek yöneticiler tarafından koyulan engeller", "kadın yöneticiler tarafından koyulan engeller" olarak beş alt faktör olarak ele alınmıştır. Toplumsal faktörler ise; "stereotipler", "mesleki ayrım", "cinsiyet ayrımcılığı" olarak üç alt faktör olarak belirlenmiştir. Çalışmada sağlık kurumlarında il sağlık müdürü, başkan, başkan yardımcı, başhekim, hastane müdürü, saha koordinatörü gibi üst ve orta düzey yönetim alanlarında görev yapan 47 uzman görüşü alınarak, faktörlerin önem dereceleri ve ilişkileri ortaya koyulmuştur. DEMATEL yöntemi sonuçlarına göre, cam tavan sendromuna neden olan ana faktörlerin en önemlisi "Bireysel Faktörler" en önemsizi "Örgütsel Faktörler" olarak saptanmıştır. Bireysel faktörler kendi içinde analize tabi tutulduğunda ise, en önemli kriterin "Öğrenilmiş Çaresizlik" en önemsiz kriterin "İnformal İletişim Ağlarına Katılamama" olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel faktörler değerlendirildiğinde en önemli kriter "Örgüt Kültürü" en önemsiz kriter "Kadın Yöneticiler Tarafından Koyulan Engeller" sonucuna ulaşılmıştır. Toplumsal faktörlerin alt kriterleri incelendiğinde en önemli kriterin "Cinsiyet Ayrımcılığı" en önemsiz kriterin ise "Stereotipler" olduğu tespit edilmiştir. Yapılan araştırmalar incelendiğinde cam tavan sendromu ile ilgili çalışmalar bulunurken, cam tavan sendromuna neden olan faktörler arasında ilişki kurmaya yoğunlaşan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma ile cam tavan sendromuna neden olan en önemli ve etkili faktörlerin tespiti yapılarak, hem bireysel, hem örgütsel hem de toplum olarak kişilerin cam tavan sendromu yaşamamaları için çeşitli önlemler alınması beklenmektedir.