Kamu buğday alım politikalarında Toprak Mahsulleri Ofisi ve üretici etkileşimi: Kırşehir ili Mucur ilçesi örneği

Bu çalışmanın amacı, tarımsal ürünlerinin alım ve satımında devlet kontrolünde faaliyet yapan Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) temel besin kaynağı olan buğdayın, alım politikalarındaki yeri ve üretici davranışlarına etkisinin belirlenmesidir. Bu sebeple Kırşehir ili Mucur ilçesinde faaliyet gösteren buğday üreticilerinin buğday ve buğday dışı bitkisel üretim desenleri, nüfus ve işgücü varlığı, buğday üretimi yaparken çeşit seçimi ve üretimi, pazarlaması, karar alma süreçleri ve bütün bu süreçlerde TMO'nun yeri ve önemini belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmanın materyalini, Kırşehir ili Mucur ilçesindeki 100 adet üretici ile yüz yüze yapılan anket çalışması ile elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Çalışmada Gayeli Örnekleme Yöntemi kullanılmış olup elde edilen veriler tablo ve grafik haline dönüştürülerek yorumlanmıştır. Önemli görülen bazı değişkenler ise çapraz tablolar haline getirilmiş ve istatistikî olarak da ki-kare analizi yapılmıştır. Çapraz tablolar, işletme büyüklük gruplarına göre yapılmıştır. İşletme büyüklük grupları belirlenirken örnek hacmi içerisinde yer alan işletmelerin gruplar bazında homojenliğini sağlayacak en uygun biçimde dağılımı yapılmıştır. Araştırmaya göre üreticilerin buğday tohumu ekerken özellikle kolay bulunabilir çeşit olmasına özen gösterdiği, buğday satış zamanının çok önemli olduğu, buğdayı satarken buğday çeşidinin yöresinin fiyata etki ettiğini, fiyatta camsı tane oranının çok önemli olduğu ve TMO' nun alım ve fiyat politikalarının üretim kararlarını etkilediğini gözlemlenmiştir. Yapılan ki-kare analizi sonuçlarına göre buğday ekilen arazi büyüklük durumu ile söz konusu faktörler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. TMO hububat fiyatlarının belirlenmesinde etkin rol oynadığını, alım ve fiyat politikalarında üretim kararını etkilediğini, ödeme şekli konusunda üretici lehine faaliyette bulunduğunu, TMO'nun genel anlamda hizmetlerinden ve faaliyetlerinden memnun olmadıkları belirlenmiştir. Bunun dışında TMO'nun kaliteye dayalı alım sistemine geçmesi hakkında %26,3'ünün kararsız, %26,3'ünün katılmadığını ve aynı şekilde randevu sistemi hakkında üreticilerin %35,4'ünün kararsız, %23,3'ünün katıldığı gözlemlenmiştir. Genel anlamda en büyük memnuniyetsizliği, kaliteye dayalı analiz metodundan kaynaklığı fiyat düşüklüğü ve analiz metoduna güvensizlik olarak ifade etmek mümkündür. Bu durumun, üreticilere doğru bir yöntemle anlatılıp bilinçlendirilmesi, üreticilerdeki bu ön yargının bertaraf edilmesi adına önemli görülmektedir.