Kanada'da ilköğretim ve ortaöğretimde tarih eğitimi yaklaşımları: Ontario eyaleti örneği

Çalışmanın genel amacı, Ontario Eyaleti örneği bağlamında Kanada'da ilköğretim ve ortaöğretimde tarih eğitimine ilişkin yaklaşımları araştırmaktır. Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın problemine, amacına, önemine, sınırlılıklarına, sayıltılarına, araştırma içerisinde adı geçen bazı terimlerin tanımlarına; ikinci bölümde ise yöntemine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Ontario Eyaleti bağlamında Kanada'da tarih ve tarih eğitimi anlayışının şekillenmesinde belirleyici olduğu değerlendirilen çeşitli etkenlere, Ontario Eyaleti'nde sosyal bilgiler (3-6'ncı sınıflarda Miras ve Kimlik üniteleri) ve tarih (7-12'nci sınıflar) konularının öğretim programlarında öğrenme-öğretme süreçlerine ve bu hususların ders kitaplarındaki yansımalarına (8'inci sınıf tarih ders kitabı birinci ünite örneği); Ontario Eyaleti'nde sosyal bilgiler (Miras ve Kimlik) ve tarih öğretim programlarında Osmanlı ve Türk imgesine yer verilmiştir. Dördüncü ve son bölümde sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre Kanada'da tarih ve tarih eğitiminin Kanada vatandaşlığı ve kimliği meselesi olarak ele alındığı; Kanada'nın geçmişte özellikle yerlilere karşı uyguladığı insan hakları ihlallerinden ve ülkenin etnik ve kültürel yapısından dolayı artık tarihlerini okullarda ulusalcı politik anlayışla veremediği; Fransızca konuşan Quebec Eyaleti ile İngilizce konuşan Kanada'nın geri kalanının ortak bir tarih anlayışına hiçbir zaman sahip olmadığı; son yıllarda yerli tarihlerin daha iyi bilinir ve ilgilenilir hâle geldiği; birçok insan (muhtemelen) tarihi farklı görüyor olsa da federal düzeyde "tarih" Kanadalı kimliği ile ülkenin çok kültürlü yapısını sergileyecek şekilde sunulduğu; Ontario Eyaleti'nde 3-6'ncı sınıflarda tarih konuları sosyal bilgiler dersinde "Miras ve Kimlik" ünitelerinde; 7-8'inci sınıflarda tarih adı altında; 10'uncu sınıfta "Kanada ve Dünya Çalışmaları" (Tarih-Coğrafya-Vatandaşlık) öğretim programı kapsamında; 11 ve 12'nci sınıflarda "Kanada ve Dünya Çalışmaları" (Ekonomi-Coğrafya-Tarih-Hukuk-Politika) öğretim programı kapsamında verilmekte olduğu; ilköğretim sosyal bilgiler (3-6'ncı sınıflar) öğretim programının "Uygulama, Sorgulama, Bağlamı Anlama" temaları altında tasnif edildiği, her bir temada odak noktaları olarak "sosyal bilimler düşünme" kavramlarından (örüntü ve eğilimler; perspektif, önem, sebep ve sonuç, süreklilik ve değişim, karşılıklı ilişkiler) ile (7 ve 8'inci sınıflarda) "tarihsel düşünme kavramlarından" (tarihsel önem; süreklilik ve değişim; tarihsel perspektif; sebep ve sonuç) ikisinin belirlendiği; ortaöğretim programlarında tarih 10'uncu sınıfta "Sosyal, Ekonomik ve Politik Bağlam; Çatışma ve İş Birliği; Kimlik, Vatandaşlık ve Miras"; 11 ve 12'nci sınıflarda ise "Önemli Etkileşimler; Kültür ve Kimlik; Çatışma ve Baskı; Sosyal, Ekonomik ve Politik Faktörler vb." temalar hâlinde tasnif edildiği, her bir temada odak noktaları olarak tarihsel düşünme kavramlarından (tarihsel önem; süreklilik ve değişim; tarihsel perspektif; sebep ve sonuç) ikisinin belirlendiği; tarihsel sorgulamanın ve tarihsel düşünme kavramlarının tarih eğitiminin merkezinde yer aldığı; öğretim programları içerik ve metodolojik bakımdan sosyo-kültürel olarak ülkenin yapısı, tarihsel gelişimi ve ihtiyaçları ile doğrudan ilgili olduğu; birçok insan hakları ihlalleri yaşamış olan yerlilerin (İlk Milletler, Inuit ve Métis) tarihleri, perspektifleri, başarıları ve katkılarının son yıllarda sosyal bilgiler (Miras ve Kimlik üniteleri) ve tarih öğretim programlarına dâhil edildiği; Ontario Eyaleti'nde tarih eğitiminde tespit edilen çağdaş yaklaşımlara rağmen öğretim programlarında belge ve kanıta dayanmayan "sözde" Ermeni soykırımı ifadelerinin yer almasının siyasi bir karar olduğu, tarihin çeşitli güç odaklarınca nasıl istismar edildiğini gösteren bir örneği teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.