Kanonik korelasyon analizi ve hayvancılıkta kullanımı

ÖZDOKTORA TEZİKANONİK KORELASYON ANALİZİ VE HAYVANCILIKTA KULLANIMISoner ÇANKAYAÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜZOOTEKNİ ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. G. Tamer KAYAALPYıl: 2005, Sayfa: 135Jüri : Prof. Dr. G. Tamer KAYAALPProf. Dr. Yüksel BEKProf. Dr. Mustafa AKARProf. Dr. Zeynel CEBECİDoç. Dr. Suat ŞAHİNLERZootekni çalışmalarında, bir hayvandan, genellikle, birden fazla özelliğe ait ölçümleralınmaktadır. Elde edilen bu ölçüm değerlerine ait doğrusal ilişkilerin derecesinin ve yönününbelirlenmesinde, araştırmacılar tarafından genellikle basit korelasyon analizi tercih edilmektedir.Ancak, bir araştırmada ele alınan değişkeni ve/veya değişkenleri, çok sayıda değişken etkilemekteolup, değişkenlerin birbirleri ile olan ilişkileri fazla olmaktadır. Günümüzde karşılaşılan sorunlarınbirçoğu iki yada daha fazla değişken arasında bir ilişkinin olup olmadığının araştırılması ile ilgilidir.Bu çalışmanın amacı; kanonik korelasyon analizini, temel kavramları (basit korelasyon,çoklu korelasyon, kanonik korelasyon, kısmi kanonik korelasyon, kanonik değişken vb. terimler) dadikkate alarak açıklamak; kanonik korelasyon katsayılarının önem kontrollerinde kullanılan testistatistiklerini tanıtmak; analiz uygulanırken ve sonuçları yorumlanırken dikkat edilmesi gerekenhususları ortaya koymaktır. Kullanım yerine örnek olması açısından, 86 baş Alman Alaca x Kıl melezioğlaklarından ölçülen 8 farklı morfolojik özellik (X değişken kümesi) ile 3 farklı dönemde tespitedilen canlı ağırlıklar (Y değişken kümesi) arasındaki ilişki kanonik korelasyon analizi ileincelenmiştir. Buna ilaveten, kanonik korelasyon katsayısının yüksek olması durumunda, bazıdeğişkenleri elemine ederek oluşturulan anlamlı kümeler (L ve Y değişken kümeleri) arasında hemkanonik korelasyon, hem de kısmı kanonik korelasyon katsayısı tahmin edilmiş ve sonuçlarıkarşılaştırılmıştır.X ve Y değişken kümeleri için oluşturulan U ve V kanonik değişkenleri arasında tahminedilen kanonik korelasyon katsayısı (0.931) bu değişkenler arasında hesaplanan en büyük Pearsonkorelasyon katsayısından (0.871) daha yüksek bulunmuştur. Vücut uzunluğu, cidago yüksekliği,göğüs derinliğine ait özelliklerin elimine edilmesi sonucu oluşturulan anlamlı kümeler arasındakanonik korelasyon katsayısı 0.901 olarak hesaplanmıştır. Aynı değişkenlerin elimine edilmesi yerinediğer değişken kümeleri üzerinde etkisi sabit tutulması durumunda kısmi kanonik korelasyon katsayısı0.572 olarak tahmin edilmiştir. Bu sonuçlara göre aynı değişken kümeleri arasında hesaplanankorelasyon katsayıları arasında yaklaşık olarak % 33' lük bir fark olduğu belirlenmiştir. Buna ilaveten,U ve V kanonik değişkenlerin açıklayıcı gücüne en fazla katkı sağlayan orijinal değişkenin göğüsderinliği olduğu tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kanonik korelasyon katsayısı, kısmi kanonik korelasyon katsayısı, kanonikdeğişken