Karayoluyla uluslararası eşya taşıma sözleşmesine (CMR) göre taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu (TTK ve TTK tasarısı ile mukayeseli olarak)

Türkiye'nin CMR'ye taraf olması ile birlikte CMR hükümleri,kapsamına aldığı karayoluyla uluslararası eşya taşımaları bakımından bir içhukuk düzenlemesi olarak uygulama alanı kazanmıştır. Bu bakımdan butarihten itibaren kural olarak karayoluyla eşya taşınmasına ilişkin biruyuşmazlıkta, uyuşmazlık konusu taşıma uluslararası nitelikte bir taşıma iseCMR, yurtiçi bir taşıma ise TTK hükümlerine tabi olacaktır ve taşıyıcınınsorumluluğu bu hükümler dikkate alınarak tespit edilecektir.Taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu gerek CMR'de gerekTTK'da gerekse TTK tasarısında taşıyıcının hasar ve zıyadan doğansorumluluğundan ayrı bir sorumluluk sebebi olarak düzenlenmiştir. Eşyanıntaşıyıcı tarafından taşınmak üzere teslim alındığı ana taraflarca kararlaştırılanveya bu şekilde bir kararlaştırma bulunmaması halinde halin icabına göretespit edilecek olan taşıma süresinin eklenmesi ile ortaya çıkacak olan tarihtetaşımanın tamamlanarak eşyanın gönderilene teslim edilmemiş olması halindeteslim süresinin aşılmasından bir başka deyişle gecikmeden söz edilir.Taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu bakımından TTK ve CMRdüzenlemeleri arasında esasen önemli farklar bulunmaktadır. Bunlarınbaşlıcaları; taşıyıcının sorumluluğu bakımından getirilen sınır, sorumluluğunhukuki niteliği, bildirim ve zamanaşımı süreleri, sorumluluktan kurtulmasebeplerine ilişkin farklar olarak sayılabilir.Türk Ticaret Kanunu tasarısında ise bu farkları ortadan kaldırabilmekamacıyla TTK'da yer alan konuya ilişkin farklılıklar CMR'de belirlenenesaslar çerçevesinde düzenlenerek taşıma hukukunda bir uyum sağlanmayaçalışılmıştır.Bu çalışmada, taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu, CMR'ninkonuya ilişkin düzenlemeleri esas alınarak işlenmiş, ayrıca her bölüm içerisindeTTK'nın konuya ilişkin hükümleri ve TTK tasarısında getirilmiş olandüzenlemelere yer verilerek CMR düzenlemeleri ile karşılaştırmalardabulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: 1) CMR, 2) Taşıyıcı, 3) Taşıma Süresi, 4) Gecikme,5) Sorumluluk