Karbosulfanla kontamine besin alımının sıçan testisi üzerine kronik etkilerinin ince yapı düzeyinde araştırılması

AmaçBu çalışmada, Çukurova bölgesinde tarım alanlarında kullanılan insektisitlerden biri olan karbosulfanın testis dokusuna olan etkilerinin ince yapı düzeyinde araştırılması amaçlanmıştır.Gereç ve YöntemOtuz altı adet Wistar albino cinsi yetişkin erkek sıçan, her birinde 6 sıçan bulunan 6 gruba ayrıldı. 1. gruba bir gün süreyle, 2. gruba üç gün süreyle, 3. gruba yedi gün süreyle, 4. gruba ondört gün süreyle, 5. gruba yirmisekiz gün süreyle 1ml/kg/gün dozunda karbosulfan intragastrik sondayla verildi. 6. grup kontrol grubu olarak ayrıldı. Uygulama sonunda her gruptan 3'er sıçan süreleri sonunda, geriye kalanlar ise 28 gün normal laboratuvar koşullarında yaşatıldıktan sonra sakrifiye edilerek kan ve testis doku örnekleri alındı. Kan örneklerinde testosteron seviyeleri ölçüldü, testis doku örnekleri ışık ve elektron mikroskobu ile incelendi.BulgularBirinci deney grubundaki kan testosteron seviyesinde ani bir yükseliş dikkati çekti. Diğer deney gruplarında ise normal sınırın altında testosteron seviyesi ölçüldü. 28 günlük takip sonrası elde edilen kan örneklerinin testosteron düzeyleri kontrol grubu değerlerine yaklaşmıştı.Testis dokusunun ışık ve elektron mikroskobik incelenmesinde, karbosulfanın verilme süresine bağlı olarak artış gösteren dejeneratif bulgulara rastlandı. Membrana propriada kalınlaşma ve bazal lamina düzensizliği, Sertoli hücrelerinde dejeneratif mitokondriyonlar, yaygın agranüler endoplazmik retikülüm vakuolizasyonu, spermatidlerde olgunlaşmada duraksama ve akrozomal kılıfta düzensizlikler dikkati çekti. Ayrıca seminiferöz tübül lümeninde apopitotik cisimciklere rastlandı. Leydig hücrelerinde piknotik çekirdekler, sitoplazmik densitede artış, dejeneratif mitokondriyonlar, sayıca artmış ve gruplaşmış lipid damlacıkları görülmekteydi. 28 günlük takip süresini tamamlayan sıçanların testis doku örneklerinde, normal yapıların tekrar ortaya çıktığı gözlendi.SonuçKarbosulfanın LD50 dozunun 1/20'sinin uygulandığı sıçanların testis dokularında spermatogonyumların önemli ölçüde etkilenmediği, ancak gelişme sürecindeki spermatojenik hücrelerin, Sertoli hücrelerinin ve Leydig hücrelerinin etkilendiği, bunun da spermatogenezi engelleyerek infertiliteye neden olabileceği sonucuna varıldı.Anahtar sözcükler : Karbosulfan, Spermatogenez, Testis, Testosteron, Ultrastrüktür.