Kastamonu Şehri Nasrullah Camisi, Yılanlı Camisi, Yakupağa Camisi, Ahmed Dede Camisi hazirelerindeki mezar taşları

Bu hazirelerde 84 mezar tespit edilmiştir. Bu 84 mezarda 163 mezar taşı mevcut olup, bunların 43 tanesi erkek baş taşı, 27 tanesi kadın baş taşı, 51 tanesi ayak taşıdır. 38 tanesi yakın tarihte bir şekilde tahrip olan mezar taşlarının yerine yapılmıştır. 4 tane taşın da kimliği belirlenememiştir. Biz de bu durumu göz önüne alarak daha sağlıklı bir inceleme yapmak adına mezar taşlarını kadın baş taşları, erkek baş taşları ve ayak taşları olmak üzere üç gruba ayırdık. Hazirede yer alan bu mezar taşları daha çok 19.yy'a aittir. Tipolojisi yapılan bu mezar taşlarının ayrıca form özelliklerine göre de tipolojisi yapılmıştır. Erkek mezar taşları, form tiplerine göre dört gruba ayrılmıştır. Kendi içinde kitabesine göre de iki gruba ayrılmıştır. Erkek mezar taşlarında başlık kısımlarını ayrı bir başlık altında değerlendirmeyi daha uygun bulduk. Buna göre yapılan tipoloji de beş ayrı tip başlık kullanıldığı görülmüştür. 8 tane kavuk, 15 tane sarık, 5 tane fes ve 4 tane de taç, erkek mezar taşlarında başlık olarak kullanılmıştır. Kadın mezar taşlarının tipolojisi yapılırken, erkek mezar taşlarından farklı olarak başlıkları esas alınarak bir ayrım yapılmıştır. Buna göre de 5 ayrı tip tespit edilmiştir. Ayak taşlarına baktığımızda da 5 gruba ayrıldığı görülmüştür. Tüm bu mezar taşlarına baktığımızda en çok süslemenin görüldüğü ayak taşlarıdır. Bitkisel, geometrik ve nesneli süslemeler görülmektedir. 3 örnekte gül, 1 örnekte lale, 2 örnekte mine, 4 örnekte kır çiçeği, 6 örnekte hurma, 4 örnekte servi, 2 örnekte asma, 9 örnekte kıvrık dal, 13 250 örnekte akantus yaprakları, 3 örnekte gül dalı, 1 örnekte tuba ağacı, 9 örnekte soyut yapraklar, bitkisel süsleme olarak kullanılmıştır. Geometrik süsleme olarak 4 örnekte baklava motifi, 1 örnekte daire motifi kullanılmıştır. Nesneli motif olarak 3 örnekte vazo, 2 örnekte ay motifi, 4 örnekte güneş motifi, 2 örnekte istiridye kabuğu motifi, 3 örnekte de kurdele motifi kullanılmıştır. Toplam 163 tane mezar taşından 15 örnekte mermer kullanımı görülürken geri kalan örnekler de taş kullanılmıştır. Mezar taşlarında oyma tekniği kullanılmıştır. İncelediğimiz Hazirelerde talik, sülüs ve celi sülüs olmak üzere 3 farklı yazı tipi görülmüştür. 6 örnekte sülüs, 2 örnekte celi sülüs ve bunların dışında kalan 55 örnekte de talik hatla kitabeler yazılmıştır. Sonuç olarak Kastamonu Şehri Nasrullah Camisi, Yılanlı Camisi, Ahmet Dede (Tekke) Camisi ve Yakup Ağa Camisi Hazirelerinde yer alan mezar taşları'nda, İstanbul'da görülen işçilik ve üslup burada daha yöresel özellikler kazanarak yapılmıştır. Bu mezar taşlarını daha basit işçilik eserleri olarak değerlendirmemiz mümkündür. Osmanlı mezar taşlarında 18.yy'dan itibaren batı etkileri ile birlikte görülen süsleme kompozisyonları ve değişimler, İstanbul'daki kadar olmasa da Kastamonu'da da kendini göstermektedir.