Kaygının bilişsel ve fizyolojik bileşenlerine yönelik tedavilerin etkinliği

Çalısmada sınav kaygısının tedavisinde davranısçı terapiyle bilissel terapinin etkinliginin karsılastırılması amaçlanmıstır. Bu amacın gerçeklestirilebilmesi için bilissel terapinin ve davranısçı terapinin etkinlikleri belirlenmistir ve terapi gruplarındaki ögrencilerin üniversite sınavı basarı durumları incelenmistir. Arastırma sonuçları sınav kaygısı kuramları çerçevesinde tartısılmıstır. Belirtilen amaçların dısında çalısmada baska hipotezler de sınanmıstır. Bilissel terapinin kaygının bilissel belirtilerini azaltmada davranısçı terapiden üstün olup olmadıgı; davranısçı terapinin kaygının fizyolojik belirtilerini azaltmada bilissel terapiden üstün olup olmadıgı ve üniversite sınav sayısı arttıkça ögrencilerin kaygı düzeylerinde artıs olup olmadıgı incelenmistir. Arastırma, hazırlık ve uygulama asaması olmak üzere iki asamadan olusmustur. Arastırmaya, üniversite sınavına hazırlanan lise son ögrencileri ve liseden mezun 50 ögrenci alınmıstır. Arastırmanın uygulaması, grup terapisi seklinde olmustur. Grup terapilerine katılmasına karar verilen ögrenciler seçkisiz atama yoluyla davranısçı terapi ve bilissel terapi gruplarına atanmıstır. Terapi grupları dört-sekiz kisiden olusmustur. Arastırmada, dört davranısçı terapi grubu, dört bilissel terapi grubu olmak üzere, toplam sekiz terapi grubu yer almıstır. Terapi seansları dokuz hafta yürütülmüstür. Terapi seanslarının hepsi videoyla kaydedilmistir. Terapilerin etkinliginin degerlendirilmesi amacıyla, bütün gruplara, terapi seanslarına baslamadan önce ve seanslar bittikten sonra degerlendirme paketi uygulanmıstır. Terapi seanslarının etkinliginin degerlendirilmesi amacıyla da, her terapi seansının basında ve sonunda ögrencilerin kaygı ölçümleri alınmıstır. Yapılan analizler sonucunda, davranısçı terapinin ve bilissel terapinin, literatürle uyumlu olarak, sınav kaygısının azaltılmasında etkili oldukları saptanmıstır. Uygulanan iki 93 terapi biçiminin sınav kaygısının tedavisinde esit oranda etkili oldukları saptanmıstır. Literatürde, sınav kaygısının tedavisine yönelik bu iki terapi biçimini karsılastıran üç çalısmadan biri, bu bulguyla uyumludur. Çalısmanın bulguları, sınav kaygısının bilissel ve fizyolojik bilesenlerinin, sınav kaygısında bir süreç olarak birbirlerini etkilediklerini belirten sınav kaygısı kuramını (Lazarus ve Averill, 1972) desteklemistir. Çalısmada sınav kaygısının iki ayrı bilesenine yönelik farklı tedavilerin, tedavide ele alınmayan diger bileseni de aynı düzeyde etkileyebildikleri görülmüstür. Bilissel terapi ve davranısçı terapi, sınav kaygısının iki bilesenine yönelik ölçümlerde esit olarak etkili bulunmustur. Uygulanan iki terapi biçiminin, sınav kaygısını azaltma yoluyla ögrencilerin performanslarını arttırdıgı, terapi gruplarına katılan 50 ögrenciden sadece iki ögrencinin üniversite sınavını kazanamadıgı saptanmıstır. Yapılan analizler sonucunda girilen üniversite sınav sayısı arttıkça ögrencilerin kaygı düzeylerinin arttıgı saptanmıstır. Arastırmadaki hipotezlerin dısında, terapi öncesinde, kadınların kaygı düzeylerinin erkeklere kıyasla daha fazla oldugu; ögrencilerin sınav kaygıları üzerinde, okul basarılarını olumsuz algılamalarının etkisi olmadıgı, dershane basarılarını olumsuz algılamalarının etkili oldugu saptanmıstır. Ayrıca arastırmada, davranısçı terapinin ve bilissel terapinin sınav kaygısında azalma saglayarak, ögrencilerin diger kaygı biçimlerine ve genel psikolojik durumlarına da olumlu yönde etkilerinin oldugu görülmüstür.