Kayısı (prunus armeniaca L.) bitkisinin yeşil yapraklarından çinko oksit nanopartiküllerin sentezi, karakterizasyonu, antimikrobiyal ve sitotoksik aktivitelerinin belirlenmesi

Amaç: Kayısı yaprağı özütü yardımı ile çinko oksit nanopartiküllerinin (ZnO NP) sentezi ve karakterizasyonu yaparak, antimikrobiyal ve anti kanser aktivitesini belirlemektir. Materyal ve metot: Kayısı (Prunus armeniaca L.) bitkisinin yeşil yapraklarından ZnO NP'lerin yeşil sentezi gerçekleştirilmiştir. Yaprak özütü kaynatılarak çıkarılmış ve çinko asetat çözeltisi karıştırılarak 80 oC, 6 saat ve 1200 rpm'deki sentezlenmiş ve UV-vis, SEM, EDX, FT-IR, XRD, TGA-DTA karakterizasyon analizleri yapılmıştır. Bunun yanında RPE-1, OVCAR-3 ve HCT-116 hücreleri üzerinde anti kanser özellikleri ve mikrobiyolojik analizleri de belirlenmiştir. Bulgular: ZnO NP'lerin UV-Vis analizinde renk değişimi ve 319,98 nm'de maksimum dalga boyunda oluşmuştur. FT-IR spektrumlarında 3317-2918 cm-1, 2340 cm-1, 1729-1028 ve 992-600 cm-1 spektrumlarında meydana gelmiştir. SEM, TEM ve AFM mikrografileriyle elde edilen görüntülerde altıgen ve küresel şekilde oldukları görülmüştür. EDX analizin elde edilen grafide güçlü Zn piklerin varlığı gözlenmiştir. XRD analiz sonuçlarına göre hekzagonal wurtzit kristal yapısında olduğu tespit edilmiştir. TGA-DTA analizinde kütle kayıplarının 25-283.63 oC, 283.63-538.51 oC ve 538.51-760,32 oC ait sıcaklık aralıklarında sırasıyla, % 18.95, % 26.50 ve % 22.31'lük meydana geldiği belirlenmiştir. Kaysı yaprak özütünün LC-MS/MS analizinde; fenolikler, flavonoidler, glukosinolatlar, fenolik asitler ve glikozitler varlığı doğrulanmıştır. ZnO NP'lerin RPE-1, OVCAR-3 ve HCT-116 hücreleri üzerinde 250, 500 ve 1000 µg/mL dozlarında 24. saat uygulamasında hücre canlılığı oranları (%) sırasıyla; 28,88- 21,91, 28,20-23,37 ve 76,82-27,15 olarak ölçülmüştür. 48. saat uygulamasında ise bu oranlar sırasıyla; 96,65-42.00, 70,92-31,79 ve 70,67-36,00 olarak tespit edilmiştir. Sonuç: ZnO NP'lerin kullanılan antibiyotiklerden daha düşük konsantrasyonda iyi bir antimikrobiyal etki göstermiştir. Kanser hücreleri üzerine yüksek sitotoksik etki gösterdiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: Kayısı yaprağı, Çinko oksit, Nanopartikül, Yeşil sentez, Antimikrobiyal, Anti Kanserojen,