Kennedy ve Johnson dönemlerinde ABD'nin Türkiye'ye dış yardım politikası

Bu çalışma, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Soğuk Savaş Dönemin'deki dış yardım politikalarını ve bu politikaların özellikle 1961-1969 yılları arasındaki Kennedy ile Johnson yönetimleri döneminde Türkiye'ye etkilerini incelemektedir. Soğuk Savaş Dönemi'nde ABD, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeleri kendi ekonomik ve stratejik çıkarları doğrultusunda dünya sistemine entegre etmeyi amaçlamış, dış yardımları bu global politikanın temel uygulama alanlarından biri olarak sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve ideolojik bir araç olarak kullanmıştır. Kennedy dönemiyle birlikte ABD dış yardım politikaları önemli bir dönüşüm geçirmiş, kalkınma yardımları daha kurumsal hale gelmiş ve hedef ülkelerin ekonomik yapılarını dönüştürmeyi amaçlayan uzun vadeli programlara odaklanmıştır. Bu dönüşüm sadece alıcı ülkelere sağlanan yardım miktarındaki azalmaya değil, aynı zamanda yardımın kapsamı ve yönüne de yansımıştır. Çalışma, bu politikaların Türkiye'deki yansımalarını ABD Dışişleri Bakanlığı'nın resmî belgeleri ve dönemin diğer birincil ve ikincil kaynakları ışığında değerlendirmektedir. Bu doğrultuda Türkiye, dış yardımlar sayesinde tarıma dayalı sanayi ve montaj sanayisine yönlendirilmiştir; ancak ağır sanayi ve yüksek teknoloji gibi alanların bu sistemin dışında bırakıldığı tespit edilmiştir. Bu süreç zamanla Türkiye'nin dış yardımlara bağımlı hale gelmesine yol açmıştır. Çalışma dış yardımların Türk-Amerikan ilişkileri ile Türkiye'nin uluslararası politikadaki manevra alanı üzerindeki etkilerini de analiz etmektedir. Son olarak bu çalışma, Türkiye'ye ABD yardımları konusuna Amerikan dış politikası ekseninden yaklaşarak literatüre yeni bir boyut kazandırmayı amaçlamaktadır.