Kirlenme etkisi altındaki deniz ortamlarında alg büyümesini etkileyen mekanizmalar

ÖZET Bu çalışmada deniz ortamına antropojenik besin maddesi girdilerinin, ışık ve sıcaklık gibi çevresel etkiler ile birlikte oluşturacağı mikroalg (fitoplanton) büyümesi (birincil üretim) incelenmiştir. Yaz döneminde açık havada, kış döneminde açık hava ve laboratuvar koşullarında 1/100 seyrelme oranında deniz suyuna azot, fosfor, azot+fosfor ve evsel atıksu ilavelerinin meydana getirdiği mikroalg büyüme miktarı özgül büyüme hızı, ikilenme süresi saptanmış ışık ve su sıcaklığı ile ilişkilendirilmiştir. Tekil ve ikili besin maddeleri ilavesinde, büyüme hızı ve büyüme miktarı artışlarının başlangıç besin maddesi konsantrasyonlarına ve başlangıç azot/fosfor oranına bağlı olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle Monod denkleminin başlangıç besin maddesi konsantrasyonuna bağlı olan ifadesi kullanılmış, amprik matematiksel bağıntılar ve bunlardan yararlanılarak kinetik katsayılar çıkarılmıştır. Deneysel olarak elde edilen bulgular ve ışığın derinlikle eksponensiyal azalması olgusundan yararlanılarak birincil üretim değerleri hesaplanmıştır. Birincil üretim ortalama olarak yaz dönemi için 181 mgC/m2/saat, kış dönemi için ise 7.5 mgC/m2/saat olarak bulunmuştur. İzmir şehri atıksularmın anaerobik, fakültatif ve olgunlaştırma kademelerinden oluşan atıksu arıtma sistemiyle arıtılması planlanmaktadır. Arıtılmış suyun derin deniz deşarjı ile denize verilmesi durumunda 2000 yılı atıksu debisi dikkate alınarak geleceğe yönelik azot, fosfor,, alg konsantrasyonları ve birincil üretim değerleri, mikroalglerin denizde yaşamlarını sürdürmesi ve sürdürmemesi hipotezleri için incelenmiştir. Yaz ve kış dönemlerinde değişen azot ve sabit fosfor konsantrasyonlarında büyüme hızı grafikleri çizilmiştir. Ayrıca değişen azot, sabit fosfor ve sabit uçucu askıda katı madde konsantrasyonlarında birincil üretim değerleri grafikler yardımıyla gösterilmiştir. Hesaplanan birincil üretim değerlerinin bazı kıyılarda ölçülen değerlere göre yüksek olduğu görülmüştür. Arıtma tesisi çıkış sularının körfeze deşarjının özellikle yaz aylarında sorun yaratacağı saptanmıştır.