Kömürhan ofiyolit birimi'nin petrografik ve petrolojik incelenmesi

III ÖZ Doktora Tezi Kömürhan Ofiyolit Birimi'nin PetrograJBk ve Petrolojik İncelenmesi Melahat BEYARSLAN Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı 1996, Sayfa: 103 İnceleme alanı, Doğu Toros Orojenik Kuşağı içerisinde Elazığ'ın güneybatısında yeralmaktadır. Bölgede, 1- Paleozoyik - Mesozoyik yaşlı Pütürge Metamorfitleri, 2- Kretase yaşlı Kömürhan Ofiyolitleri, 3- Üst Kretase yaşlı Elazığ Mağmatitleri, 4- Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı, 5- Tersiyer yaşlı Kırkgeçit Formasyonu, 6- Kuvaterner yaşlı alüvyonlar olmak üzere 6 farklı birim yüzeylemektedir. Ofiyolitler ile tektonik dokanak oluşturan Pütürge Metamorfitleri, çeşitli şistler ve distenli kuvarsitler; Elazığ Mağmatitleri ise bazaltik yastık lavlar ve ofiyolitlerin gabroları içerisinde intrüzif dokanaklar oluşturan granitik bileşimli derinlik kayaçları ile temsil edilmektedir. Kırkgeçit Formasyonu tabanda konglomera, kumtaşı ile başlayıp, kireçtaşları ile devam etmekte ve Elazığ Mağmatitleri ve Kömürhan Ofiyoliti üzerine açılı uyumsuzlukla gelmektedir. Maden Karmaşığı bazaltik lavlar, tüf, lapilli taşı, aglomeralar ve kırmızı renkli çamurtaşları ve kireçtaşı blokları ile temsil edilmektedir. Kuvaterner oluşumlar ise çakıl, kum v.s.den oluşmuştur.IV Çalışmanın asıl amacını oluşturan; petrografik, petrolojik ve jeokimyasal özellikleri incelenen Kömürhan Ofiyolitleri geniş bir alanda yüzeylenmekte ve güneyde Maden Karmaşığı üzerine tektonik olarak gelirken, kuzeyde ise Elazığ Mağmatitleri, Kömürhan Ofiyolitleri üzerine bindirmektedir. Kömürhan Ofiyolitferi, piroksenit - verlit, gabrolar, gabroları kesen diyabaz dayklan ile diyabaz dayk kompleksinden oluşmuştur. Kömürhan Ofiyolitleri' nin jeokimyasal analiz sonuçlan, ana ve iz element ayrım diyagramlarına taşınmış olup, bu diyagramlar magma tipinin toleyitik; tektonik ortamın ise dalma ile ilişkili ada yayı toleyitik olduğunu göstermektedir. Bunun nedeni ise E tipi MORB (zenginleşmiş MORB) olmasındandır. Kömürhan Ofiyolit biriminin ilişkili olduğu kayaçlar topluluğunun jeokimyasal özellikleri, bu ofiyolitin supra- subduction zonunda oluşan ofiyolitlerin özelliklerine benzerlik göstermekte, tipik okyanus ortası sırtı ofiyolitlerinden ayrılmaktadır. Bu nedenle, Kömürhan Ofiyolitleri, supra - subduction zonu ofiyolitleri olarak kabul edilmektedir. Kömürhan Ofiyolitleri, bölgede Üst Triyas'tan itibaren açılmaya başlayan Neotetis'in güney kolunun, Üst Kretase'den itibaren kuzeye doğru dalmasına bağlı olarak üstteki okyanusal levhada oluşan açılma zonu ürünleridir. Üst Kretase sonlarına doğru kuzey - güney doğrultulu sıkışma sonucu bu açılma durmakta ve oluşan bu ofiyolitler üzerinde Elazığ Mağmatitleri'ni veren ada yayı gelişmekte ve sıkışmaya bağlı olarak, Bitlis - Pütürge masifleri güneye doğru yay üzerine itilmektedir. Yay oluşumu ve Bitlis - Pütürge masiflerinin itilmesi ile oluşan kabuk kalınlaşmasına bağlı olarak ofiyolitin metamorfizması ve kısmi ergimesi ile granitik magma oluşmakatadır. ANAHTAR KELİMELER : Gabroik kayaçlar, ofiyolit, petrografi, supra - subduction, Kömürhan, Doğu Toros, Türkiye.