Koruyucu yeni nesil peptid aşı modelleri: Viral kuduz hastalığı peptidlerinin çeşitli adjuvantlarla biyokonjugatlarının geliştirilmesi

Polifonksiyonel polimer sistemlerdeki yapılan araştırmalar temel bilim ve biyomühendislik alanlarında yeni fırsatlara imkan sağlamaktadır. Bu çalışmada sentetik polielektrolitlerin peptidlerle etkileşim mekanizması ve fonksiyonel biyopolimer sistemlerin oluşmasındaki fizikokimyasal kriterleri incelenmiştir. Pastör aşı yöntemine alternatif aşı olarak geliştirilen yeni yaklaşımların ve yöntemlerin temelinde, hastalık etkeni mikrop ve virüslerin yapısındaki antijenleri (peptid, lipopolisakkarit vb.) elde etme, onları sentetik olarak üretme ve bu yolla aşı geliştirme anlayışı yatmaktadır. Bu tez çalışmasında kuduz hastalık virüsü (Rabies virus) proteininin antijenik özellik gösteren peptid epitoplarından 31D (WAVYTRIMMNGGRLKRC) dizisi mikrodalga enerjisi kullanılarak katı faz peptid sentez yöntemiyle peptid sentez cihazında (Liberty Mikrodalga Destekli Katı Faz Peptid Sentez Cihazı) sentezlenmiştir. Saflaştırma ve karakterizasyonu yapılan peptidin "1-etil-3-(3-dimetilaminopropil) karbodiimid hidroklorid (EDC)" çapraz bağlayıcısı varlığında Poliakrilik asid (PAA) ve Poli(N-vinil-2-pirolidon-ko-akrilikasit) [P(VP-ko-AA)] ile suda çözünebilen polimer-peptid biyokonjugatları sentezlenmiştir. Bu çalışmada taşıyıcı molekül olarak kullanılacak olan Poli(N-vinil-2-pirolidon-ko-akrilikasit) kopolimeri sentezlenmiş ve yapı işlev analizleri yapılmıştır. Biyokonjugatlar PAA polimerinin sabit, peptidin farklı oranlarında (npep/nPAA) ve peptidin sabit, polimerin farklı oranlarında (nPAA/npep) olacak şekilde sentezlenmiştir. Hazırlanan biyokonjugatların karakterizasyonları HPLC, GPC ( UV, Krılma İndisi, İşık Saçilması dedektörleri) , Zetasizer ve FTIR ile yapılmıştır. Kuduz hastalığı virüs proteininin 31D dizisinin P(VP-ko-AA) polimerinin sabit, peptidin farklı oranlarında (npep/nPAA) EDC aktivasyonu metoduna göre 2 farklı yöntem kullanılarak konjugatları sentezlenmiş ve karakterizasyonları HPLC, GPC ( UV, Krılma İndisi, İşık Saçilması dedektörleri) , Zetasizer ve FTIR ile yapılmıştır ve konjugatların sitotoksik etkileri MTT MTT(3-(4,5- dimethylthiazol-2yl)-2,5-diphenyl tetrazolium bromide) yöntemi ile insan epitel hücreleri kullanılarak incelenmiştir. Kuduz hastalık virüsü 31D dizisinin Poli(laktik-ko-glikolik asit) (PLGA) polimeri ile boş ve peptid yüklü nanopartikülleri oluşturulmuştur. Boyut analizi için Zeta Sizer cihazı, morfolojik incelemler için ise AFM ve SEM cihazları kullanılmıştır. Peptid yüklü nanopartiküllerin biyouyumluluğunun incelenmesi amacıyla MTT sitotoksisite testi ile yapılmıştır. Nanopartiküllerin bozunmasını floresan mikroskobunda görmek amacıyla FITC boya yüklü PLGA nanopartikülü ve hem FITC hem de peptid yüklü PLGA nanopartikülleri üretilmiştir. Son yılların en gündemde olan bilim dallarından biri olan nanoteknolojiyi de kullanılarak kuduz hastalığına karşı yeni türde nanopartiküller oluşturulması, ileriki çalışmalarımızda aşı prototiplerinin geliştirilmesi için ümit vadetmektedir. Bu çalışmadan alınan sonuçlar ile, yeni nesil hem düz zincirli hem de nano yapılı Peptid-Polimer aşı prototiplerinin oluşturulmasına ışık tutulacağı düşünülmektedir.