Koyunlarda Kırım-Kongo kanamalı ateşi virusu (KKKAV) seroprevalansının araştırılması

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Virusu (KKKAV) ağırlıklı olarak Hyalomma keneleriyle bulaşan, insanlarda ölümcül seyreden, şiddetli hemorajik ateşe yol açan viral bir patojendir. Afrika, Asya ve Avrupa'da yaygın bir dağılıma sahip kene kaynaklı bir hastalık olan KKKA Türkiye'de de görülmektedir. Bu ölümcül patojen birçok evcil ve yabani hayvanı içeren kene-omurgalı-kene döngüsüyle doğadaki varlığını sürdürmektedir. KKKAV ile enfekte olan evcil hayvanlarda klinik belirti görülmez ancak bu hayvanların serumlarındaki antikor varlığı etkene maruziyetin en önemli kanıtıdır. Çiftlik hayvanlarında KKKAV'ye maruziyetin ortaya konması insan sağlığını tehdit eden KKKA'ya karşı avantaj sağlayacaktır. Bu çalışma, Türkiye'nin Batı Akdeniz bölgesindeki koyunlarda KKKA'nın yayılımı hakkında güncel bilgiler elde edilmesi amacı ile gerçekleştirildi. Bu amaçla 395 adet koyun kan serumunda KKKA'ya özgü antikor varlığı çift antijenli sandviç ELISA yöntemiyle test edildi. Kullanılan ELISA kitinin tanısal sensitivite ve spesifisite değerleri sırasıyla %96,8-99,8 ve %99,8-100 oranlarına sahipti. Koyunlarda KKKAV enfeksiyon seroprevalansı %95 güven aralığında %18,98 (75/395) olarak belirlendi. Test sonuçlarının yaş (x2=9,545 P<0,002), akarisit kullanımı (x2=21,088 P<0,000), kanatlı hayvan bulundurma (x2=3,951 P<0,047), ağıl yapısı (x2=23,363 P<0,000), ağıl zemini temizleme sıklığı (x2=4,674 P<0,031)'nden etkilendiği tespit edildi. Örneklerin alındığı koyunların üzerinde daha çok Rhipicephalus spp. kenelerin olduğu gözlendi. Bu çalışmada Batı Akdeniz bölgesindeki koyunlarda tespit edilen KKKA seroprevalansına dair bölgedeki ilk sero-epidemiyolojik veriler ortaya konmuştur. Sonuç olarak, bu etkenin Türkiye'de yeni lokasyonlara yayılmış olması nedeniyle, KKKA için kapsamlı izleme stratejilerinin uygulanması önerilmektedir.