Kırgız Türkçesinde kiplik

Kökeni mantık bilimine dayanan ve sonradan dil biliminde ilgi çeken konulardan biri olan kiplik hakkında yapılan çalışmalara bakıldığında, özellikle Batı'da bu kategorinin konumunun, mahiyetinin ve ifade şekillerinin detaylı incelendiği görülmektedir. Türk dili için sistemli bir portrenin oluşması için kategorinin Türk lehçelerindeki durumuna bakılması gerekliliği malumdur. Plungian'ın ifade ettiği gibi "Her dilin, dünya dilleriyle paylaştığı kendi semantik özü vardır" anlayışından da hareketle Kırgız Türkçesinde kiplik kategorisinin ele alınışını ve ifade araçlarını ortaya koymayı hedeflediğimiz bu çalışmada, alanda öne çıkan Frank Robert Palmer'in 2001 yılında yayımladığı "Mood and Modality" adlı kitabındaki genel kabul gören tipolojik kiplik sınıflandırmasına paralel ilerlenmiştir. Çalışma, literatürde sık başvurulan kapsamlı bir kaynak eser olduğu için Kırgız Türkçesinde elde ettiğimiz verilerin bu sınıflandırma bazında incelenmesi tercih edilmiştir. Tezin amacı, sınırları çizilmesi zor bir alan olduğu sık sık dile getirilen kiplik kategorisi için Çağdaş Kırgız Türkçesinde biçimsel bir yön belirlemek ve temel bir model oluşturmaktır. Çalışma Giriş ve Sonuç bölümleri dahil olmak üzere toplamda dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında konu, amaç, kapsam, sınırlılıklar ve inceleme materyalleriyle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde dil bilgisel kipliğin doğuşu ve gelişimi hakkında literatüre yer verilmiştir. Sırasıyla Batı, Türkiye Türkçesi ve Kırgız Türkçesindeki teorik yaklaşımlar sunularak, bu coğrafyalardaki gelişim ve bakış açıları derlenmiştir. Bu bölümün sonunda Palmer ve kiplik yaklaşımı yer almaktadır. İkinci bölüm ise inceleme bölümü olup Kırgız Türkçesinden derlediğimiz eserlerden tespit edilen dil malzemeleri incelenerek kiplik türleri ve işaretleyicileri betimlenmiştir. Her kiplik türü başlığında tanım, açıklama ve öne çıkan bakış açıları sunularak, ardından Kırgız Türkçesinden ilgili örneklere yer verilmiştir. Son olarak sonuç ve değerlendirme yer almaktadır. Sonuç kısmında inceleme neticesinde Kırgız Türkçesinde tespit edilen dil bilgisel kiplik araçları hakkında değerlendirme yer almaktadır.