Kronik kas iskelet sistemi ağrısı olan yaşlı bireylerde denge,mobilite,günlük yaşam aktiviteleri ve hareket korkusunun değerlendirilmesi

Kronik kas iskelet ağrıları, yaşlı nüfusun en az dörtte birini etkileyen yaygın bir problemdir. İlerleyen yaşla birlikte kronik hastalıklar ortaya çıkmakta, fiziksel yeteneklerde ve dengede azalma görülmekte ayrıca günlük yaşam aktiviteleri gerilemektedir. Araştırmamızda, kronik kas iskelet sistemi ağrısı olan yaşlı bireylerde denge, mobilite, ‎günlük yaşam aktiviteleri ve hareket korkusunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. ‎Araştırmamıza, Başkent Üniversitesi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ‎Polikliniği'ne başvuran ve Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı tarafından tanı konmuş ‎kronik kas iskelet sistemi ağrısı olan, çalışmaya katılmaya gönüllü kadın ve erkek hastalar ‎alınmıştır. Hastalar kas iskelet sistemindeki ağrılı bölgelere göre; boyun, omuz, dirsek/el bileği, bel, ‎kalça, diz ve ayak bileği olmak üzere bilgisayar ‎programı (Online Random Allocation Software) yardımıyla rastgele gruplandırılmıştır. Yapılan ‎güç analizine göre; her grupta en az 36 hasta olmak üzere toplam 252 hasta çalışmaya alınmıştır.‎ Çalışma verileri SPSS 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen ‎veriler ortalama standart sapma ve sayı olarak ifade edilmiştir. Farklı ağrı ‎bölgelerine göre yapılan karşılaştırmada, parametrik varsayımların sağlanması nedeniyle ‎gruplar arasındaki denge, mobilite, günlük aktiviteler ve hareket korkusu Tek Yönlü ‎Varyans Analizi (ANOVA) ve bağımsız örneklem t testi ile hesaplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen bireylerin bilişsel fonksiyon düzeyleri Standartize Mini Mental Testi (SMMT) ile düşme riskleri Berg Denge Ölçeği (BDÖ), De Morton Mobilite İndeksi (DEMMİ) ve Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) ile; günlük yaşam aktiviteleri Lawton & Brody Enstrumental Günlük Yaşam Aktivite Ölçeği (EGYA) ile; ağrı düzeyi kısa form McGill Ağrı Anketi ve hareket korkusu Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ile değerlendirilmiştir. Çalışmamızda, yaşlı bireylerin günlük yaşam aktivitelerini bağımlı ya da yarı bağımlı olarak gerçekleştirebildikleri ve bu aktivitelerin cinsiyete göre farklılık göstermediği sonucuna ulaşıldı (p>0,05).‎ Ağrı şiddeti bakımından bakıldığında ise bel, kalça, diz ve ayak bileğine lokalize olan ağrıların boyun ve üst ektremite ağrılarına göre daha şiddetli olduğu saptandı (p≤0,05). Yaşlı bireylerde Vücut Kitle İndeksi (VKİ) yükseldikçe ‎denge düzeylerinin azaldığı belirlendi (p≤0,05). ‎Daha önce düşme öyküsü olan yaşlıların TKÖ puanlarının düşme yaşamayanlara göre daha düşük olduğu saptandı(p≤0,05).‎ Ağrılı bölge bakımından bakıldığında ise bel ve omuz ağrısı olan hastalarda mobilite düzeyinin diğer bölgelerde ağrısı olan hastalara göre daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır (p≤0,05). Yaşlı bireylerin uygulanan testlerden aldıkları puanlar arası ilişkiler ‎incelendiğinde, ağrı düzeyi arttıkça, hareket korkusu düzeylerinin arttığı; mobilite, denge ve günlük yaşam aktivite değerlerinin ‎azaldığı görülmüştür (sırasıyla: r= 0,37, r= 0,47, r= -0,43, r= -0,35, r= -0,13); (p≤0,05). Anahtar Kelimeler: Kas ve İskelet Sistemi, Günlük Yaşam Aktivitesi, Yaşlı Bireyler, Mobilite, Denge, Hareket Korkusu