Kronik konstipasyon hasta değerlendirme ve yaşam kalitesi ölçeğinin türk toplumu için geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi

AmaçKronik konstipasyon hastanın büyük ölçüde yaşam kalitesini bozmakla birlikte önemli oranda mali kayba ve iş gücü kaybına yol açmaktadır. Kronik konstipasyonlu hastaların yaşam kalitelerini değerlendirmek için spesifik çok az sayıda değerlendirme formu kullanımdadır. Bunlardan en duyarlı olanı PAC-QOL (Patient Assesment of Constipation-Quality Of Life) anketidir. Dil ve hastalıkların coğrafi dağılım farklılıklarına bağlı olarak tanı, semptom değerlendirme ve yaşam kalitesi anketleri kültürler arası farklılıklar göstermektedir. Geçerliği ve güvenirliği gösterilmiş kronik konstipasyonla ilgili Türkçe yaşam kalitesi anketi bulunmamaktadır. Bu çalışma, ?Konik Konstipasyon Hasta Değerlendirme ve Yaşam Kalitesi Ölçeği `nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla planlanan tanımlayıcı ve metodolojik bir araştırmadır.Gereç ve YöntemÇalışmaya, Ocak-Haziran 2012 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran konstipasyon yakınması olan ve kronik fonksiyonel konstipasyon kriterlerine uyan hastalar alınmıştır. Araştırma verileri anket formu yardımıyla 154 kişilik örneklem grubundan elde edilmiştir. ?KKYKÖ? kronik kabızlığın yaşam kalitesi ve günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini ölçmek için geliştirilmiş, puanlaması ve yapısı bakımından basit bir ölçektir. ?KKYKÖ? toplamda 28 soru içermektedir. Ölçeğin faktör analizi yapısı incelendiğinde ?Fiziksel rahatsızlık?, ?Psikososyal rahatsızlık?, ?Kaygılar-uyarılar? ve `Tatminlik' olmak üzere 4 alt boyuttan oluştuğu görülmektedir. Ölçeğin hipotez sınamasında ölçüt geçerliği için konstipasyon semptom değerlendirme, örtüşüm geçerliliği için SF 36 anketleri kullanılmıştır. Katılımcılar anketler yüz yüze görüşme yöntemi uygulandıktan 2 hafta sonra güvenirliğini test etmek için `KKYKÖ' hastalara yeniden uygulanmıştır.SonuçlarBu araştırmada yer alan 154 kişinin yaş ortalaması 49.45 ± 17.21 yıldır. Araştırma grubunun %72'si kadındır ve %38.3'ünün ilkokul düzeyinde eğitimi vardır. Gerekli izinler istendikten sonra `KKYKÖ' İngilizce'den Türkçe'ye `çeviri-tekrar çeviri yöntemi' kullanılarak çevrilmiştir. `KKYKÖ'nin içerik geçerliliği uzman görüşlerine dayanılarak sınanmıştır. `KKYKÖ'nin iç tutarlılığı iyi düzeydedir ( Cronbach Alpha katsayısı 0.89). Ölçeğin test-retest güvenirliği r = 0.659, p<0.001 olarak bulunmuştur. Yine ölçeğin zaman geçerliliği ICC (Intraclass correlation coefficient) denilen yöntemle değerlendirilmiştir ve burada ikinci hafta kontrolünde tüm soruların ICC değeri 0.89 olarak tespit edilmiştir. Faktör analizi ile çalışmanın yapıldığı grupta ölçeğin geçerliliği kontrol edilmiştir. Ölçek verimiz için KMO :0.857 ve Barlet test p=0.000' dır ve ileri düzeyde anlamlıdır. Faktör analizine göre sorular iki faktör altında toplanmıştır ve bu faktörler toplam varyansın % 65.1'ini açıklamaktadır. Ölçeğin hipotez sınamasında ise PAC QOL ve SF-36 arasındaki korelasyon ters yönde zayıf ilişki (r= -0.381, p<0.001) olarak bulunmuştur. Yine PAC QOL ve PAC-SYM arasındaki korelasyon katsayısı r=0.494 (p<0.001) iken PAC QOL ve Konstipasyon Ciddiyet Skoru arasında da korelasyon katsayısı r=0.411 (p<0.001) bulunmuştur. Yine bu ölçekler arasında da anlamlı ve zayıf-orta derecede ilişki bulunmuştur.Tartışma ve ÖnerilerBizim araştırmamız sonucunda `Kronik Konstipasyon Yaşam Kalitesi Ölçeği' aldığımız örneklem grubu için bu ölçeğin kullanılabilirliği güvenilir fakat geçerli bulunmamıştır. Bu sonuca dayanarak sadece 154 hastalık bir örneklem grubunun sonucunu Türk toplumu için genellemek doğru olmayacaktır. Ölçek içeriğini biraz değiştirerek ya da dil ve anlaşılabilirlik konusunda gerekli düzenlemeler yaparak daha özel (örneğin daha genç ve eğitim düzeyi daha yüksek) hasta grupları seçerek bu ölçeğin uygulanması yararlı olacaktır. Kronik konstipasyon hastalarında ciddiyet ve semptom skorlamasıyla birlikte kullanıldığında, bu yaşam kalitesi ölçeği subjektif ve objektif iki ölçüm aracının eş zamanlı kullanılması ile hasta değerlendirmesine bütüncül bir yaklaşım getirmesi bakımından klinik kullanımda yararlı bir ölçektir.