Kültürel diplomasi bağlamında kütüphane diplomasisi ve Türkiye için bir rehber önerisi

Kütüphane diplomasisi, uluslararası ilişkiler ve kültürel etkileşim bağlamında kütüphanelerin ve bilgi merkezlerinin rolünü inceleyen, ülkemiz literatüründe henüz yeterince yer bulmamış yeni bir alandır. Yurt dışında son yıllarda yapılan sınırlı sayıda yayın, bu konunun uluslararası arenada da nispeten yeni bir ilgi alanı olduğunu göstermektedir. Bu durum, kütüphane diplomasisi konusundaki bu tez çalışmasının özgün bir katkı sunma potansiyelini artırmakta ve bu alandaki bilgi boşluğunu doldurma motivasyonu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, tez çalışması kütüphane diplomasisinin kavramsal çerçevesini çizerek, uluslararası ilişkilerdeki potansiyelini ve uygulama alanlarını Türkiye özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu özgün çalışmada, kütüphane diplomasisi olgusunu Türkiye bağlamında anlamak ve değerlendirmek amacıyla çeşitli nitel ve nicel araştırma metodları bir arada kullanılmıştır. Konuya ilişkin kavramsal çerçeveyi ve mevcut durumu derinlemesine betimlemeyi hedefleyen betimleme yöntemi, araştırmanın temel yaklaşımını oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde ise, Türkiye'nin yurt dışı birimlerindeki kütüphanelerden yararlanan yabancı kullanıcılara anket tekniği uygulanarak bu kütüphanelerin uluslararası algısı ve etkileşimleri hakkında bilgi edinilmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin kütüphane diplomasisi alanındaki potansiyel aktörleri olarak tanımlanan devlet kurumu temsilcileri, sivil toplum kuruluşu (STK) üyeleri, meslek örgütü temsilcileri, özel sektör aktörleri ve alan uzmanlarından oluşan 21 kişi ile önceden belirlenmiş amaçlı örnekleme yöntemiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu çok yönlü metodolojik yaklaşım, kütüphane diplomasisinin Türkiye için taşıdığı anlam ve potansiyellerin kapsamlı bir şekilde analiz edilmesine olanak sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular, kütüphane diplomasisinin geliştirilmesinin kütüphaneler arasında olumlu bir etkileşim ve iş birliği ortamı yaratabileceğini, kütüphanelerin uluslararası alandaki güçlü ve geliştirilebilecek yönlerini ortaya koyabileceğini, Türkiye'nin kültürel ve akademik tanıtımına katkı sağlayabileceğini, uluslararası değişim ve iş birliği süreçlerini destekleyebileceğini, kütüphaneler ile dış paydaşlar arasındaki iletişimi güçlendirebileceğini ve kütüphane diplomasisi alanında nitelikli bilgi üretimi ile paylaşımına zemin hazırlayabileceğini göstermiştir. Bu araştırma sonucunda, Türkiye'nin kütüphane diplomasisi stratejilerini hayata geçirmesine yönelik bir uygulama rehberi önerisi geliştirilmiştir. Önerilen rehberin kütüphanecilere, politika yapıcılara, uluslararası ilişkiler uzmanlarına ve bu alana ilgi duyan herkese önemli katkılar sunacağı ve gelecekteki çalışmalara da ışık tutacağı düşünülmektedir.