Kızılırmak havzasındaki bazı istasyonlara ait potansiyel evapotranspirasyon verilerinin trend analizi

Potansiyel evapotranspirasyon (PET) değerlerindeki eğilimin belirlenmesi, iklim değişikliği, kuraklık ve tarımsal su kaynaklarının yönetimi açısından büyük öneme sahiptir. İklim değişikliğinin özellikle hidrolojik süreçler üzerinde olası etkileri yalnızca yağış ve sıcaklıkta görülen değişimler ile açıklanmakta ancak bu durum yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada Kızılırmak havzasındaki meteoroloji istasyonları (Çankırı, Kastamonu, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat) için, 1960-2022 yılları arasında hesaplanan mevsimsel ve yıllık PET değerlerinin trend analizleri değerlendirilmiştir. Mevsimsel ve yıllık PET değerleri R Studio programı 'trendchange' veri tabanı ile hesaplanmıştır. İstasyonlara ait aylık ortalama sıcaklık verilerinde Run (Swed-Eisenhart) homojenlik testine göre Kastamonu ve Niğde istasyonları dışında diğer istasyonlar homojen olarak bulunmuştur. Thornthwaite metodu ile PET değerleri hesaplanmış ve homojenlik testinde Kayseri, Kırıkkale ve Niğde istasyonlarının homojen olmadığı diğer istasyonların homojen olduğu sonucuna varılmıştır. Mann-Kendall trend yöntemine göre Çankırı, Kastamonu ve Kayseri istasyonlarında anlamlı trend bulunmuştur. Sen's Slope trend yöntemine göre bütün istasyonlarda yaz mevsimi ve yıllık PET değerlerinde %99 güven aralığında artan bir trend olduğu sonucuna varılmıştır (0.12-2.04). Mann-Kendall Mertebe Korelasyon yöntemine göre bütün istasyonlarda yaz mevsimi ve yıllık PET değerlerinde %95 güven aralığında artan trend bulunmuştur. Şen'in Yenilikçi Trend Analiz yöntemine (ITA) göre ise Kırşehir istasyonunda kış mevsimi PET değerlerinde %99 güven aralığında (-0.015) azalan anlamlı trend dışında bütün istasyonlarda tüm mevsimlerde ve yıllık PET değerlerinde %99 güven aralığında (0.021-0.120) artan anlamlı trend bulunmuştur. Sonuçlar, son yıllarda yağışların azalmasına rağmen artan sıcaklıklara bağlı olarak potansiyel evapotranspirasyon değerlerinin artmasının kuraklık şiddetinin artmasında etkili olabileceğini göstermektedir.