Latife Tekin`in yapıtlarında büyülü gerçekçilik

Latife Tekin (d. 1957), Türk edebiyatına önemli yenilikler getirmiş yazarlardan biridir. 1980 sonrası Türk edebiyatına damgasını vuran Tekin' in ilk dönem yapıtları, köylerden büyük kentlere göç edenleri, yoksulları konu edinir. Türk romanında daha çok, gerçekçi ve toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtılan bu toplum kesimi, Tekin' in romanlarında "büyülü gerçekçi" bir bakış açısıyla anlatılmıştır. Bu tezin amacı, Latife Tekin' in yapıtlarını büyülü gerçekçilik yönünden değerlendirerek, onun bu tarzın anlatım tekniklerini nasıl kullandığını incelemektir. Yazarın yapıtları, günümüze dek birkaç değerli inceleme dışında kapsamlı olarak değerlendirilmemiştir. İlk romanı Sevgili Arsız Ölüm (1983), yayımlanışının ardından birçok tartışmaya konu olmuştur. Bu tartışmaların bir kısmı, yapıtın "gerçekçi" veya "toplumcu gerçekçi" olup olmadığı üzerinedir. Latife Tekin' in, Gabriel Garcîa Marquez'in Yüzyıllık Yalnızlık" im (1967) taklit ettiği iddiaları ise, bu roman hakkında yapılan tartışmaların diğer bir kısmını oluşturur. 1984 yılında yayımlanan Berci Kristin Çöp Masalları da yine gerçekçilik yönünden değerlendirilmiştir. Tekin, ilk romanında olduğu gibi, bu romanında da köy gerçekliğini ve varoşlardaki yaşamı, sözlü edebiyattan ve Latin Amerika kökenli büyülü gerçekçilikten yararlanarak yansıtmıştır. Tekin, her iki yapıtında da, sözlü edebiyat türlerinin içeriğini ve biçimlerini kullanır; fakat, ikinci yapıtında daha çok bu türlerin melezleştirilmesi söz konusudur. 1989'da yayımlanan Buzdan Kılıçlar 'da ise, büyülü gerçekçiliği eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutarak, ona özgün bir yorum getirir. Büyülü gerçekçi bir bakış açısıyla yazılan bu yapıtlar, gerçekçiliğin veya toplumcu gerçekçiliğin ölçütleriyle değerlendirildiğinde, onların biçimsel özgünlükleri ve içerikleri yeterince incelenmemiş olacaktır. "Taklit" nitelemesi ise, yazarın Latin Amerika kökenli büyülü gerçekçilikten nasıl yararlandığının gözden kaçmasına neden olacaktır. Bu tezde, Tekin'in yukarıda adı geçen üç romanı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin sonucunda, yazarın yapıtlarında gerçekçiliğe veya toplumcu gerçekçiliğe göre kusur olarak gösterilen özelliklerin, onun büyülü gerçekçi anlatım tekniklerini ustaca kullandığının göstergeleri olduğu görülmüştür. Yazarın yapıtlarındaki büyülü gerçekçiliğin ise, "taklit" değil, özgün ve yerli olduğu sonucuna varılmıştır. Tekin, dışardan aldığı tekniği yerli malzeme ile sentezleyerek, özgün ürünler vermiştir; yapıtlarında yerli bir büyülü gerçekçilik söz konusudur. Anahtar sözcükler: toplumcu gerçekçilik, büyülü gerçekçilik, sözlü edebiyat, yerlilik. V