Lise öğrencileri için çok boyutlu zorbalık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin zorbalık yapma ve mağduriyet durumlarını çok boyutlu ölçmeye yönelik geçerliliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Geçerlilik çalışmaları için ilk olarak ölçeğin kapsam geçerliliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur. Yapı geçerliliği çalışmaları kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA çalışma grubu, Diyarbakır'da dokuzuncu, onuncu ve on birinci sınıflarda öğrenim gören 529 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Zorbalık ve mağduriyet maddeleri için ayrı ayrı yapılan AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.33 ve üzeri olan 21 maddeden oluşmaktadır. DFA çalışma grubu Diyarbakır'da 9., 10. ve 11. sınıflarda öğrenim gören 575 lise öğrencisinden oluşmaktadır. AFA sonucunda elde edilen tek faktörlü yapı zorbalık ve mağduriyet maddeleri için ayrı ayrı DFA ile test edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda zorbalık ve mağduriyet maddeleri için heseplanan uyum indeksleri kabul edilebilir değer aralıklarında bulunmuştur. Güvenirlik çalışmaları kapsamında zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayıları ve test tekrar test güvenirliği hesaplanmıştır. AFA grubu için zorbalık ölçeği 0.87, mağduriyet ölçeği 0.90 iç tutarlık katsayısına sahipken DFA grubu için zorbalık ölçeğinin iç tutarlık kat sayısının 0.88, mağduriyet ölçeğinin iç tutarlık kat sayısının 0.90 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 4 hafta arayla uygulanan zorbalık (r: 0.72, p<0.05) ve mağduriyet ölçeğinin(r: 0.72, p<0.05) yüksek düzeyde test tekrar test güvenirliğine sahip olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, Lise Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Lise Zorbalık Ölçeği, lise öğrencilerinin zorbalık ve mağduriyet durumlarını bütüncül bir şekilde ölçmeye yönelik lise öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları, liselerde zorbalık konusunda çalışma yürütecek araştırmacılar ve eğitim politikacıları tarafından kullanılabilir.