Lise öğretmenlerinin sınıfta karşılaştıkları istenmeyen davranışlarla baş etme stratejileri

Bu aragtnmamn amacl lise smiflannda olugan istenmeyen ogrenci davramglannm neler oldu@nu; ogretmenlerin bu davramglarla b q etmede hangi stratejileri kullandiklm; istenmeyen ogrenci davramglanyla lise ogretmenlerinin kullandiklan bag etme stratejileri arasmdaki iligkiyi; ogretmenlerin lculland~klanb ag etme stratejilerinin ogretmenlerin (a) cinsiyeti @) ludemi (c) brangl (d) gorev yapt~klan okul tiM ve (e) derse girdikleri smlf seviyeleri degigkenleri aq~smdan aralanndaki iligkileri incelemektir. Arqtuma 1- ili smlan iqerisinde yer alan 16 genel lise, 4 anadolu lisesi,5 meslek lisesi ve 5 ozel lisede toplam 80 smfia gerqeklegtirilmigtir. Okul tiirlerine gore genel, anadolu, meslek ve ozel liselerden oran11 kiime ornekleme yontemiyle 30 lise seqilmigtir. Aragtunada veri toplama aracl olarak aragtmac~ tarafindan geli~tiden "Smf Iqi Ogretimi Gozlem Formu" kullan~lm~tBuu. form ilgili kaynakqa taranarak, istenmeyen o@enci davramglarmn ve o@etmenlerin kullandlklarl stratejilerin neler oldugu belirlenerek olu~.turulmugtur. Bu aragtumada ana probleme iligkin olarak olugturulan alt probiemlere yonelii elde edilen veriler arasmdaki iligkiyi inceleyebilmek iqin stratejilerin gozlenme fkekanslan ve yiizdeleri hesaplanrmgtu. Sonuqlar tablolar halinde sunularak aq~klanrmgtu. A r a ~ t m m nso nucunda; lise ogencilerinin smf iqinde olugan istenmeyen ogrenci davramglarmn ortaya q h as lkl~klanb eliilenmigtir. Lise Ggretmenlerinin istenmeyen davramglar kar~lsmdak ullandlklan b q e tme stratejilen saptanrm~hr. Aragtuma sonucunda elde edilen bulgular gunlardi: "Arkadaglan ile aralarinda konqma", "dersi dinlememe (hayal kma, uyuma, ders dl91 geylerle ilgilenme)", "izin almadan lconugma" davramglw slnlflarda en sllc gozlenen istenmeyen davramglar araslnda yer alrnaktadlr. Bunun yam sua "arkadqlm ~ikayet etme", "nesneleri firlatma", "arkadaglanm egyalm iziisiz kullanma" davramglan smflarda daha az gozlenen istenmeyen davram~laro larak karg~mzaq haktadi. "Ismiyle uyarma", "gormezden gelme", "kurallar~ hatulatma", "goz i l e t i f i kurma", "azarlama" ve "davramga iligkin uyan" stratejilerinin ogretmenler tarafindan daha qolc kullamldiklan gozlenmi$tir. Yapilan gozlemlerde liselerde gorev yapan ogretmenlerin istenmeyen davrmglarla b q etmede "day etme" ve "fiziksel cezaya bagvurma" stratejilerini kullanmadklan sonucu ortaya q h g t u . Smf iqinde olugan istenmeyen ogrenci davramglanyla b q etmede lullanilan stratejilerden "anlqma yapma", "aileyi qagma", "sessizce uyarma" stratejilerinin bqta olmak iizere bkqok stratejinin bayan ogretmenler tarafindan daha qok kullmldigI sonucuna ula~~lrmgtu. M e s l e w 1-9 yllm qalipn ogretmenlerin "azarlama", stratejisini az Mlmken; gar^ q~karma", "soru soma" stratejilerini hiq kullanmadlklan saptanmqtr. Meslekte 10-14 yil arasl ~Betmenlerin daha "disiplin kurallanna b~vtumaY'yteir cih ettikleri; 15-19 y ~ lar asi galigan ogretmenlerin "gorev verme" stratejisini digerlerine gore daha qok kullandaan gozlenmigtir. 20 yll ve iizeri qaligan ogretmenlerin "kotii not verme" ve "konuda degigiklik yapma" stratejisini hiq kullanmadlklan sonucuna u l q ~ h g t u . Branglara gore strateji kullanuru incelendiginde; sozel brang ogretmenlerinin diger branglardaki ogretmenlere gore strateji kullmm o r a n l m farklilagbgi gozlenmigtir. "Altematif davramg sunma", "disiplim kurallanna bqvurma", "gormezden gelme stratejileri bqta olmak iizere stratejilerin biiyuk qogunlu@r~un diger liselerde az kullamlmasma ya da hiq kullmlmamasma kar9m gene1 liselerde biiydc oranlarda kullml&gI gozlenmigtir. 9. smflarda en qok "aileyi qa&maY' ve " rehberlik servisine gonderme"; 10.smflarda en qok "uyarma" ve 11. smflarda ise en qok " gozdagi verme" stratejisini kullandklan gozlenmigtu. "ismiyle uyarma" ve "kurallan hat~rlatma" stratejilerinin go@ istenmeyen davrmg kargislnda s M a kullml&& sonucuna ulag~lmgtu.