Lösemik kök hücrelerde erken embriyonik kök hücre transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonunun araştırılması

Oct-4, Nanog ve Rex-1 gibi transkripsiyonel faktörler embriyonik kök hücrelerde self-renewal (kendini yenileme), differansiyasyon ve pluripotensi yönünden önemli rol oynamaktadır. Fenotipik olarak kanser hücreleri kendini yenileme, sınırsız çoğalma, farklılaşma ve yayılma özellikleri bakımından embriyonik kök hücreler (EKH) ile benzerlikler göstermektedir. Bu benzerlikler, bazı erken EKH transkripsiyon faktörlerinin kanser hücrelerinde yeniden eksprese edilebileceğini akla getirmektedir. Yapılan çalışmalarda, normal erişkin kök hücreler ile bazı insan tümör hücrelerinde bu transkripsiyon faktörlerinin eksprese edildiği gösterilmiştir. Ancak hematopoietik kök hücre ve myeloid lösemilerde ekspresyonları bilinmemektedir.Bu çalışmada sağlıklı kontrollere ait kök hücrelerde, akut myeloid lösemi (AML) ve kronik myeloid lösemili (KML) hasta örneklerinde erken embriyonik transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları gerçek zamanlı revers transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ve akım sitometrik analiz yöntemleri kullanılarak araştırıldı.Sonuçlarımız gerek kontrollerde ve gerekse de lösemi örneklerine ait CD34+ hücre fraksiyonunda RT-PCR aracılıklı Oct-4, Nanog ve Rex-1 amplifikasyonları bazı vakalarda negatiflik göstermektedir. Ancak CD34- hücre fraksiyonunda ise tüm örneklerde amplifikasyon gözlenmiştir. CD34- hücre fraksiyonunda ekspresyon seviyesi kıyaslamalarında AML ve KML gruplarında ekspresyonların kontrollere göre daha düşük olduğu saptandı. Bununla birlikte AML grubunda FAB (Fransız-Amerikan-İngiliz hematolog grubu) sınıflamasına göre tüm M1 fenotipindeki örneklerde Oct-4 ve Nanog ekspresyonlarının hem kontrollere göre hem de diğer AML FAB alt gruplarına göre daha yüksek ekspresyon gösterdiği belirlenmiştir. Akım sitometrik analiz sonuçlarında da benzer şekilde CD34- hücre fraksiyonunda ekspresyon düzeylerinin kısmen yüksek olduğu gözlenmiştir.Sonuç olarak, bu öncü çalışmada biz erken EKH transkripsiyon faktörlerinin gerek sağlıklı kontrollerde gerekse de lösemik hücrelerde eksprese edildiğini gösterdik. Bu ekspresyon ilginç bir şekilde kök hücrelerden çok CD34- kompartımandadır (hematopoietik dışı kök hücreler). En dikkat çekici bulgu, maturasyon özelliği göstermeyen M1 fenotipindeki AML hastalarının CD34- hücrelerinde Oct-4 ve Nanog transkript seviyelerinin yüksek olmasıydı. İleriye yönelik olarak bu transkripsiyon faktörlerinin prognostik öneminin araştırılması uygun bir yaklaşım olacaktır. Yine ekspresyon düzeyinin yüksek olduğu hücre serilerinde bu faktörlere karşı geliştirilmiş inhibitörlerin etkinliği de tedavide bu ekspresyonların önemini ortaya koyacaktır.Anahtar Kelimeler: Oct-4, Nanog, Rex-1, SSEA.4, Lösemik kök hücre, AML, KML