Lumbal vertebraların processus transversuslarının yaş ve cinsiyete göre değişiminin radyografik olarak incelenmesi

Lamina arcus vertebra'da 7 tane çıkıntı bulunmaktadır. Bu çıkıntılar processus spinosus, processus transversus ve proccessus articularis'lerden oluşmaktadır. Yan taraflara uzanan processus transversus'lar iki tanedir. Lumbal bölgedeki processus transversus'ların uzunluğu, kalınlığı ve şekli bireyden bireye farklılık göstermektedir. Bu değişikliğin sebeplerinden biri ise processus transversus'ların morfometrik özellikleridir. Çalışmamızdaki amaç, processus transversus'un horizontal, sagittal ve koronal düzlemde uzunluğunun, yüksekliğinin ve genişliğinin yaş ve cinsiyete göre değişimini radyografik olarak incelemektir. Bu çalışmada lumbal vertebralarda processus transversus'ların detaylı bir şekilde morfometrik olarak incelenmesi ve elde edilen sonuçların klinik açıdan değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada 21-30 yaş aralığında 50 kadın, 31-40 yaş aralığında 50 kadın, 41-50 yaş aralığında 50 kadın, 51-60 yaş aralığında 50 kadın, 21-30 yaş aralığında 50 erkek, 31-40 yaş aralığında 50 erkek, 41-50 yaş aralığında 50 erkek, 51-60 yaş aralığında 50 erkek toplamda 400 hastanın BT görüntüleri retroskopik olarak incelendi. Proc. transversus'lara ait morfometrik ölçümler yapıldı. Verilerin uygun tanımlayıcı istatistikleri hesaplandı. Nicel değişkenlerin normallik varsayımı Kurtosis, Skewness katsayıları ve Shapiro-Wilk Testi ile incelendi. Grup varyanslarının homojenliği ise Levene testiyle kontrol edildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda One-Way ANOVA (post hoc Sidak test) uygulandı. Farklı faktörlerin nicel değişken üzerindeki etkisini incelemek için Factorial ANOVA ve Genelleştirilmiş Lineer Modelleme yaklaşımı (post hoc Sidak test) kullanıldı. Nicel değişkenlerin grup içi karşılaştırmalarında Paired samples t test kullanıldı. İstatistiksel değerlendirmeler SPSS 22 programı ve özel makrolar kullanılarak yapıldı. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Erkeklerde ölçülen tarafa göre L1, L2, L3, L4, L5 vertebraların proc. transversus'larının uzunluk değerleri açısından anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Benzer bulgular, proc. transversus'ların genişlik ve yükseklikleri için de elde edildi (p>0,05). Kadınlarda ölçüm tarafına göre L1, L2, L3, L4, L5 vertebraların proc. transversus'larının uzunluk değerleri açısından anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Benzer bulgular, proc. transversus'ların yükseklikleri için de elde edildi (p>0,05). Kadınlarda sadece sağ ve sol L2 vertebranın proc. transversus'larının genişlik değerleri arasında anlamlı düzeyde fark var (p<0,05) iken diğerlerinde (L1, L3, L4, L5) anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Çalışmamızın cerrahi müdahalelerden tedavi planlamalarına kadar alan uzmanlarına ve araştırmacılara yardımcı olacağını düşünüyoruz. Bunun yanı sıra antropometri alanında çalışan araştırmacılara, adli tıp vakalarında kemikten kimlik tespiti yapılmasına kadar birçok alanda yardımcı olacağını düşünüyoruz. Anahtar Sözcükler: Processus Transversus, Lumbal Vertebra, Morfometri, Bilgisayarlı Tomografi